Gezondheid

Gezondheid

Een goede gezondheid is belangrijk voor een fijn en gelukkig leven. Gezonde mensen hebben over het algemeen een betere kwaliteit van leven, zijn zelfredzamer en doen minder een beroep op de zorg. Mensen met een betere gezondheid zijn vaak ook meer tevreden over hun omgeving. Een minder goede gezondheid kan daarentegen gepaard gaan met minder welzijn en kan consequenties hebben voor leefgebieden als arbeid, wonen en samenleving.

Er kan onderscheid worden gemaakt tussen de gezondheidstoestand in objectieve zin en in subjectieve zin.  De gezondheid in objectieve zin wordt beoordeeld met objectieve indicatoren als levensverwachting, leefstijl en ziekten of aandoeningen. Subjectieve gezondheid gaat over hoe inwoners hun eigen gezondheid beoordelen, zowel lichamelijk als geestelijk. Om een beeld te geven van Drenthe binnen het thema gezondheid, wordt er naar beide componenten gekeken.

In het kort

  • In Drenthe ligt het percentage inwoners dat hun gezondheid als goed of zeer goed beschouwd gelijk aan het landelijk gemiddelde. De ervaren gezondheid is in Drenthe, net als landelijk, de afgelopen jaren wel iets gedaald.
  • Inwoners van Drenthe leven iets minder gezond dan de gemiddelde Nederlander. Ze kampen het vaakst met overgewicht. Het percentage rokers en overmatige drinkers (6,5%) ligt gelijk aan het landelijk gemiddelde.
  • De levensverwachting in Drenthe in 2019 is 79,7 jaar voor mannen en 83,1 jaar voor vrouwen. Dit is vrijwel gelijk aan het Nederlands gemiddelde.

Meeste inwoners Drenthe voelen zich gezond

Inwoners van Drenthe zijn over het algemeen tevreden met de eigen gezondheid en staat op de 6e plek staat van alle provincies. Volgens de indicator ‘ervaren gezondheid’ is 79% van de Drenten in 2020 tevreden met de eigen gezondheid. Dit ligt gelijk aan het landelijk gemiddelde. De ervaren gezondheid is in Drenthe, net als landelijk, de afgelopen licht gestegen. In 2016 was nog 77% van de inwoners tevreden met de eigen gezondheid.

We zien een duidelijk relatie met leeftijd. Naarmate men ouder wordt, neemt de ervaren gezondheid af. Wel zien we dat het aandeel ouderen (vanaf 65 jaar) dat de eigen gezondheid als goed tot zeer goed ervaart de afgelopen jaren gestaag is toegenomen; in 2012 vond 62% de eigen gezondheid goed tot zeer goed, in 2016 66% en in 2020 69%.

Als we de Drentse gemeenten vergelijken zien er enkele verschillen. De inwoners onder de 65 jaar uit Hoogeveen en Coevorden zijn het minst positief over de eigen gezondheid. In de gemeente Noordenveld en Aa en Hunze zijn de inwoners het meest positief over de eigen gezondheid. Bij de 65-plussers liggen de percentages verder uit elkaar; Hoogeveen, Borger-Odoorn en Emmen voelen zich het minst gezond. De gemeente Meppel en Aa en Hunze zijn de inwoners het meest positief over de eigen gezondheid.

Impact coronapandemie op ervaren gezondheid

Uit recent onderzoek onder het Drents Panel blijkt dat de coronapandemie de gezondheid van Drenten flink op de proef heeft gesteld. 18% van de inwoners van Drenthe geeft aan dat de gezondheid achteruit is gegaan. Dit kan komen door uitstellen of ontbreken van de benodigde zorg, maar ook door andere maatregelen, zoals veel thuiswerken of een beperkt sociaal leven. Slechts 4% geeft aan dat de gezondheid is verbeterd door de coronacrisis.

Vooral jongeren ondervinden een negatieve invloed van de coronacrisis op de lichamelijk en/of mentale gezondheid; 43% van hen gaf aan in november 2020 last te hebben van psychische klachten, 10% van hen in sterke mate. Ouderen ervaren met name lichamelijke klachten die hen beperken in het dagelijks leven. 51% van de Drenten van 65 jaar of ouder geeft aan hier mee te maken te hebben, waarvan 6% is sterke mate.

De huidige coronacrisis komt vooral hard aan bij mensen met een slechte gezondheid; zij zijn kwetsbaarder bij een besmetting met het virus, scoren hoger op eenzaamheid en (financiële) zorgen. Het heeft grote impact op zowel de fysieke als de mentale gezondheid van Groningers. Goed preventief gezondheidsbeleid is een aandachtspunt voor de nabije toekomst, waarbij het samengaan van gezondheidsproblemen met andere sociaaleconomische problemen een belangrijk onderdeel vormt.

Aantal mensen met aandoening stijgt met leeftijd

Het hebben van een of meer (langdurige) ziekten of aandoeningen heeft een grote invloed op de ervaren gezondheid en tevredenheid met het leven. In Drenthe heeft 10% van de 19- tot 65-jarigen last van één of meer lichamelijke beperkingen, net als landelijk (11%). Problemen met bewegen komen het vaakst voor, gevolgd door beperkingen in het zien en in het horen. Ouderen hebben vaker last van een functiebeperking; 27% van de Drentse ouderen zegt hier last van te hebben, ongeveer gelijk aan het landelijk beeld (26%). Voor beide leeftijdsgroepen zien we een licht daling ten opzichte van 2016. Toen gaf respectievelijk 12% en 28% aan last te hebben van één of meerdere functiebeperkingen.

Bij een langdurige aandoening is over het algemeen geen uitzicht op volledig herstel. Ouder worden gaat gepaard met een achteruitgang in het lichamelijk functioneren en met het ontstaan van ouderdomsziekten en aandoeningen (Zantinge et. al., 2011). We zien dan ook dat het aandeel inwoners met een langdurige aandoening toeneemt met de leeftijd. Van de 65-plussers in Drenthe heeft in 2020 bijna de helft te maken met een chronische aandoening, tegenover 30% van de 19- tot 65-jarigen. Landelijk heeft 28% van de 19- tot 65-jarigen en 47% van de ouderen hier last van. Veel voorkomende chronische ziekten bij ouderen zijn: gezichtsstoornissen, hartziekten, artrose, diabetes en slechthorendheid (Gezondheidsraad, 2009). De verwachting is dat het aantal mensen met een chronische aandoening de komende jaren vanwege de vergrijzing verder zal toenemen.

Helft volwassen inwoners van Drenthe heeft overgewicht

Het aantal mensen met overgewicht is de afgelopen decennia gestegen. In Drenthe heeft inmiddels 54% van de volwassen inwoners overgewicht (2020), waarvan 16% ernstig overgewicht (obesitas). Dit is het hoogste van alle provincies, en bovengemiddeld voor Nederland (50% overgewicht). In 2016 had 50% van de Drentse volwassenen overgewicht. Het percentage volwassenen met obesitas (ernstig overgewicht) is toegenomen van 13% in 2013 naar 16% in 2020. Het aandeel ouderen met overgewicht is tussen 2016 en 2020 constant gebleven. Vier op de tien Drentse ouderen (40%) heeft een gezond gewicht, 43% matig overgewicht en 16% ernstig overgewicht.

Van alle Drentse gemeenten hadden volwassenen en ouderen in Coevorden in 2020 het vaakst overgewicht (inclusief obesitas) (65% van de ouderen en 57% van de 19- tot 65-jarigen). Specifiek obesitas treffen we het meest aan in Emmen (18% van de ouderen en 20% van de 19- tot 65-jarigen). Beide gemeenten liggen in Zuidoost Drenthe, een regio met relatief veel kwetsbare inwoners met een lagere sociaaleconomische achtergrond. Onderzoek wijst ook uit dat er een samenhang bestaat tussen de sociaaleconomische status van buurten in Nederland en het percentage inwoners met overgewicht (Dekker et. al., 2021).

 

Helft Drenten voldoet aan beweegrichtlijnen

In Drenthe beweegt 49% van de volwassenen voldoende volgens de beweegrichtlijnen, wat vergelijkbaar is met het landelijk gemiddelde (50%). In 2016 bewoog nog 48% van de volwassenen in de provincie Drenthe voldoende. In Drenthe sport 45% van de volwassenen minimaal 1 keer in de week, landelijk is 51% van de volwassenen en wekelijkse sporter. Volgens de beweegrichtlijnen moeten volwassenen wekelijks ten minste 150 minuten matig intensief bewegen, zoals wandelen en fietsen, verspreid over diverse dagen. Ook worden tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten aanbevolen (Gezondheidsraad, 2017).

Door de coronapandemie is de sportdeelname onder Nederlanders sterk teruggelopen. De landelijke Sportmonitor laat zien dat in maart 2021 54% van de Nederlanders (5-80 jaar) minimaal 4 keer per maand sport beoefende, dit was in maart 2019 nog 67%. Vooral jongeren en binnensporters zijn minder gaan sporten. Zo is 70% van de binnensporters minder tot niet gaan sporten tegenover 37% van de buitensporters. Kwetsbare groepen en mensen met een lage sociaaleconomische status werden tijdens de coronacrisis het hardst geraakt als het gaat om sport- en beweegdeelname (Mulier Instituut, 2021).

Genotmiddelen risico voor gezondheid

Tabak, alcohol en drugs kunnen een nadelig effect hebben op de gezondheid van mensen. Vooral roken is een belangrijke risicofactor. Zowel landelijk als in Drenthe rookt 17% van de inwoners. In 2016 was dit nog ruim één op de vijf. De verwachting is dat dit aandeel verder zal afnemen richting 2030 (RIVM, 2018). Voor het gebruik van alcohol is de toekomstige ontwikkeling onzeker. In 2020 waren 7% van de volwassenen van 18 jaar en ouder in Drenthe overmatige drinkers. Dit betekent dat zij meer dan 14 glazen per week (vrouwen) of 21 glazen per week (mannen) drinken. Dit percentage is vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde (6%). Van alle volwassenen in Drenthe drinkt 38% maximaal één glas alcohol per dag, van de ouderen is dit 56%.

Het aandeel rokers, overmatige drinkers en mensen met overgewicht liggen in 2020 nog (ver) boven de in het Nationaal Preventieakkoord voor 2040 gestelde doelen. Met dit akkoord wil de Rijksoverheid het roken, overmatig drinken onder volwassenen terugdringen naar 5% in 2040 en het percentage volwassenen met overgewicht naar 38%.

Levensverwachting gelijk aan landelijk gemiddelde

We worden gemiddeld steeds ouder, in de afgelopen jaren is in Nederland de levensverwachting gestegen naar 79,9 jaar voor mannen en 83,1 jaar voor vrouwen. In Drenthe ligt dit vrijwel gelijk (79,7 jaar voor mannen en 83,1 jaar voor vrouwen). Er zijn wel grote gezondheidsverschillen tussen groepen. Zo leven inwoners met lagere inkomens en een lagere opleiding gemiddeld zeven jaar korter en zelfs achttien jaar in minder goed ervaren gezondheid dan hoger opgeleiden.

Het verschil in levensverwachting bij de geboorte tussen mannen en vrouwen is vooral een gevolg van de kleinere sterftekansen voor vrouwen van 65 jaar en ouder. Op jongere leeftijd sterven ook (iets) meer mannen dan vrouwen, maar dit verschil in sterfte heeft een klein effect op het geslachtsverschil in de levensverwachting, omdat op jonge leeftijd relatief weinig mensen overlijden in Nederland.

Als we kijken naar de levensverwachting per gemeente dan zien we dat de levensverwachting bij geboorte in Coevorden het laagst is (80,9 jaar) en in Noordenveld het hoogste (84,4 jaar). In de provincie Drenthe is de levensverwachting na 65 jaar gemiddeld nog 19,9 jaar. In de gemeente Meppel is de levensverwachting na 65 jaar het laagste met 19,3 jaar, het hoogst is deze in de gemeente Noordenveld (21,6 jaar).

Indicatoren thema Gezondheid – monitor Brede Welvaart Drenthe

Het thema gezondheid wordt in de Regionale Monitor Brede Welvaart in beeld gebracht door te kijken naar vijf indicatoren, namelijk: overgewicht, levensverwachting van vrouwen, levensverwachting van mannen, ervaren gezondheid en het aantal personen met één of meer langdurige ziekten of aandoeningen. We vullen deze indicatoren aan met regionale inzichten vanuit onderzoeken onder het Drents Panel. In het bijzonder gaan we nader in op de impact van de coronapandemie op ervaren gezondheid. Ook bieden we inzicht in genotmiddelen (roken en alcohol).

Medewerker

Femke de Haan

onderzoeker

Betrokken medewerkers

Femke de Haan

Femke de Haan

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter
Simone Barends

Simone Barends

adviseur/onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
Martin Bakker

Martin Bakker

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Pilots maatschappelijke waarde gestart

Brede Welvaart

Racisme opnieuw meest gemelde discriminatie in Noord-Nederland

Brede Welvaart

Trendbureau Drenthe brengt maatschappelijke waarde inwonersinitiatieven in beeld

Ben je benieuwd wat je bewonersinitiatief of vrijwilligersorganisatie toevoegt aan onze maatschappij? En denk je hulp nodig te hebben bij het zichtbaar maken van de maatschappelijke waarde van jouw bewonersinitiatief of vrijwilligersorganisatie? Doe mee aan de pilot maatschappelijke waarde van Trendbureau Drenthe! Steeds meer bewonersinitiatieve

Brede Welvaart

Naar een Nationaal Netwerk Brede Welvaart: eerste stappen gezet in Vlissingen

Trendbureau Drenthe zette eind maart 2022 samen met Sociaal Planbureau Groningen, Fries Sociaal Planbureau, PON-Telos, en HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving eerste stappen voor het oprichten van een Nationaal Netwerk Brede Welvaart. Een netwerk van onderzoekers en beleidsmakers dat samen aan de slag gaat om brede welvaart meetbaar te maken en het

Brede Welvaart

Brede welvaart hoog op de agenda bij Drentse gemeenten?

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart j.l. worden er in gemeenten in Drenthe weer nieuwe coalities en colleges gevormd. Een mooie kans om Brede Welvaart op de agenda te zetten en concrete stappen te zetten naar de uitvoering. De gemeente kan namelijk de komende jaren echt het verschil helpen maken in de kwaliteit van leven én de leefomgevin

Publicaties

Brede Welvaart

Monitor Discriminatie Noord-Nederland 2021

Brede Welvaart

Flitspeiling onder Drentse jongeren over zomeractiviteiten

Brede Welvaart

Discriminatiemonitor Noord-Nederland 2020