Milieu

Milieu

Een schone en aantrekkelijke woonomgeving draagt bij aan de brede welvaart. We zijn immers afhankelijk van onze leefomgeving en het milieu voor een goed en gezond leven. Daarnaast hangt milieu samen met de mate waarin iemand zich thuis en betrokken voelt bij zijn of haar leefomgeving. Voldoende ruimte, natuur en frisse lucht dragen hieraan bij.

In het kort

  • Een schone en aantrekkelijke woonomgeving draagt bij aan de brede welvaart. We zijn immers afhankelijk van onze leefomgeving en het milieu voor een goed en gezond leven. Daarnaast hangt milieu samen met de mate waarin iemand zich thuis en betrokken voelt bij zijn of haar leefomgeving. Voldoende ruimte, natuur en frisse lucht dragen hieraan bij.
  • Behalve in Borger-Odoorn en Emmen wordt het zwemwater in alle gemeenten gekwalificeerd als uitstekend. Stedelijke gebieden in Drenthe hebben vaker te maken met hittestress, en natuur- en landbouwgebieden hebben een groter risico op droogtestress.
  • Gemiddeld wordt er in Drenthe meer gas en elektriciteit verbruikt dan landelijk. Ook ligt het percentage energiearmoede in Drenthe hoger dan gemiddeld in Nederland.

Natuur- en bosgebieden

Het totale oppervlakte natuur- en bosgebied in Drenthe beslaat 17,8% van het totale oppervlak. In Nederland is dit 14,8%. Drenten hebben gemiddeld het meeste natuurgebied per inwoner, 96 ha per 1.000 inwoners. Veel natuur- en bosgebied draagt ook in hoge mate bij aan de aantrekkelijkheid van een leefomgeving. Inwoners van Drenthe hadden in 2015 gemiddeld veruit het meeste natuurgebied per inwoner van Nederland, namelijk 96 hectare per 1.000 inwoners. In 2018 was dit nog 89 hectare. Zo’n 18% van het totale oppervlak van Drenthe beslaat natuur- en bosgebied. Hiermee staat Drenthe op plek 2, achter Gelderland.

Tussen 1996 en 2015 is het natuur- en bosgebied in Drenthe met bijna 2% toegenomen. De gemeente Westerveld heeft het meeste bos- en natuurgebied (38,5%), gevolgd door Noordenveld (25,3%) en Aa en Hunze (23,9%). Gemeente Tynaarlo heeft met 10,2% het minste aandeel bos- en natuurgebied van Drenthe en ligt daarmee iets onder het landelijk gemiddelde (14,8%).

Veel waardering voor Drentse landschap

Om fijn te wonen en leven is een aantrekkelijke leefomgeving van groot belang. Gemiddeld krijgt het Nederlandse buitengebied een 7,5 als rapportcijfer. Drenthe scoort gemiddeld het hoogst met een 8,1 (Buijs et al., 2019). De landschappelijke waardering is het hoogst langs de Hondsrug en in het zuidwesten van de provincie. Mensen waarderen hun woonomgeving hoger als ze meer dieren, bomen, houtwallen en bloemen zien, zo blijkt uit het onderzoek.

Stichting Het Drentse Landschap heeft gemerkt dat de coronacrisis in 2020 tot een herwaardering van de natuurgebieden heeft geleid. Veel mensen trokken eropuit en ontdekten dat de natuur veel rust kan bieden. Een keerzijde daarvan is dat op sommige momenten sprake was van drukte en verstoring in de Drentse natuurgebieden.

Afstand tot openbaar groen

De gemiddelde afstand tot openbaar groen wordt berekend over de weg tot het dichtstbijzijnde openbaar groen. Het terrein is minimaal 1 hectare groot en kan een park of plantsoen, terrein voor dagrecreatie, natuur of bos zijn. De afstand tot openbaar groen is in Drenthe in 2015 hetzelfde als in de meeste andere provincies, namelijk 0,5 kilometer. In Drenthe is tussen 2006 en 2015 de afstand tot openbaar groen iets afgenomen, van 0,6 naar 0,5 kilometer. In de centraal gelegen gemeenten is de afstand het laagst met 0,4 kilometer, en in De Wolden het hoogst, met 0,7 kilometer.

Uitstoot fijnstof naar lucht gehalveerd ten opzichte van 2000

Van alle provincies stoot alleen Flevoland minder fijnstof uit en daarmee staat Drenthe in 2019 met 510 ton PM2.5 per km2. In 2000 was de emissie van fijnstof in Drenthe nog 1.035 ton PM2.5 per km2. De uitstoot van fijnstof is dus met meer dan de helft gedaald. De mediaan voor de Drentse gemeenten lag in 2000 nog op 65 ton per km2. In 2019 is dit gedaald naar 39 ton per km2. De mediaan voor Nederlandse gemeenten daalde tussen 2010 en 2019 van 40 naar 29 ton per km2. Het lijkt er dus op dat de emissie van fijnstof in Drenthe minder hard daalt dan gemiddeld in Nederland.

Binnen Drenthe heeft Emmen relatief gezien de hoogste uitstoot van fijnstof (110 ton per km2), gevolgd door Midden-Drenthe en Coevorden (52 en 51 ton per km2). Gemeente Tynaarlo heeft de laagste fijnstofuitstoot van Drenthe met 19 ton PM2.5 per km2.

Broeikasgasemissies per inwoner gedaald

Op het gebied van broeikasgasemissies per inwoner zit Drenthe in de middenmoot, met 9,8 ton CO2-equivalent per inwoner in 2019. In 2015 was dit 11,9, wat betekent dat de uitstoot de afgelopen jaren gedaald is. Binnen Drenthe is de uitstoot per inwoner het hoogst in de gemeenten Midden-Drenthe (19,1 ton) en De Wolden (13,6 ton). In Assen (3,9 ton) en Meppel (6 ton) is de uitstoot het laagst. Een hoog cijfer kan veroorzaakt worden door relatief meer zware industrie of autowegen. Ook land- en tuinbouw zijn verantwoordelijk voor een hogere uitstoot van broeikasgasemissies. Een laag cijfer kan komen doordat in een stedelijke omgeving de bevolkingsdichtheid hoger is, de woningen gemiddeld kleiner zijn er bijvoorbeeld meer gebruikt wordt gemaakt van de fiets en het openbaar vervoer in plaats van de auto (Gill en Moeller, 2018).

Kwaliteit zwemwater

De kwaliteit van zwemwater in de binnenwateren wordt gemonitord door het Europees Milieu-agentschap. De kwaliteit van het zwemwater wordt volgens deze EU-normen ingedeeld in 4 klassen, waarbij 1 staat voor slecht en 4 voor uitstekend. In Drenthe was de kwaliteit van het zwemwater van de binnenwateren in 2020 uitstekend, op een gelijk niveau met de meeste andere provincies. Dit geldt ook voor alle gemeenten, behalve Borger-Odoorn en Emmen, waar de zwemwaterkwaliteit met een 3 wordt beoordeeld (goed).

Meer gas en elektriciteitsverbruik in Drenthe

De energietransitie is één van de grootste sociaal-maatschappelijke opgaven voor de komende periode. De Nederlandse overheid wil de energievoorziening richting 2050 verduurzamen. Fossiele brandstoffen moeten worden vervangen door duurzame of hernieuwbare energiebronnen (zonne- en windenergie en aardwarmte).

In Drenthe wordt het meeste gas verbruikt van alle Nederlandse provincies. Een gemiddelde woning in Drenthe verbruikte in 2020 1.400 m3 gas, landelijk is dit gemiddelde 1.120 m3. In Drenthe verbruikt de gemeenten Aa en Hunze het meeste gas. De gemeenten Assen en Meppel hebben in Drenthe het laagste gasverbruik.

Een vergelijkbaar patroon is zichtbaar voor het elektriciteitsverbruik in 2020. In een Drents huis wordt meer elektriciteit verbruik dan landelijk, 2.840 kWh in Drenthe tegenover 2.760 kWh landelijk. Ook ligt in Drenthe het elektriciteitsgebruik van koopwoningen (3.210 kWh) hoger dan dat van huurwoningen (2.080 kWh). De gemeente Assen verbruikt het minste stroom, de gemeenten Borger-Odoorn en De Wolden het meest.

Energiearmoede het hoogst in Borger-Odoorn en Emmen

Om een beeld te krijgen van (mogelijke) energiearmoede onder Drenthe, kijken we naar het aandeel huishoudens dat zowel tot de 25% laagste inkomens van Nederland behoort én tot de 50% hoogste qua gasverbruik. In Nederland gaat dit om gemiddeld 8% van de huishoudens. De gemeenten in de Drenthe zitten daar allemaal op of boven. De gemeenten Assen en Meppel zitten op het landelijk gemiddelde van 8% en in de gemeenten Borger-Odoorn (15%) en Emmen (14%) is het percentage het hoogst.

Drenten voelen eigen verantwoordelijkheid in energie- en klimaattransitie

Een peiling onder het Drents Panel in 2019 naar draagvlak en participatie in de energietransitie, laat zien dat een ruime meerderheid van de Drenten zich zorgen maakt over klimaatverandering en bereid is actie te ondernemen om energie te besparen (Lexnova, 2019). De belangrijkste redenen hiervoor zijn om klimaatverandering tegen te gaan en om de eigen energierekening te verlagen. Ook wordt door de panelleden veel belang gehecht aan de sociale energietransitie, waarbij de lusten en de lasten eerlijk worden verdeeld tussen lagere en hogere inkomens.

Het Drents Panel is tevens gevraagd hoe zij hun eigen rol zien in de energie- en klimaattransitie. Iets meer dan de helft van de ondervraagde Drenten voelt zich hiervoor (geheel) verantwoordelijk (53%). 15% voelt zich helemaal niet verantwoordelijk. Verder blijkt dat vrouwen, hoger opgeleiden, mensen met een koophuis en mensen in de middelste leeftijdscategorieën zich meer verantwoordelijk voelen (Lexnova, 2019).

Indicator Milieu - Monitor Brede Welvaart Drenthe

Het thema Milieu wordt in de Regionale Monitor Brede Welvaart van CBS in beeld gebracht met zeven indicatoren; natuur- en bosgebieden, natuurgebied per inwoner, afstand tot openbaar groen, emissies van fijnstof naar lucht, broeikasgasemissies per inwoner en kwaliteit van zwemwater.

We vullen deze indicatoren aan met regionale inzichten. We kijken specifiek naar waardering voor het Drentse landschap. In het kader van de energietransitie kijken we daarnaast naar gas- en elektriciteitsverbruik en (mogelijke) energie-armoede onder Drentse huishoudens.

Medewerker

Ewout van Spijker

Data-analist

Betrokken medewerkers

Ewout van Spijker

Ewout van Spijker

Data-analist

  • Mail
  • LinkedIn
Heike Delfmann

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Racisme opnieuw meest gemelde discriminatie in Noord-Nederland

Brede Welvaart

Trendbureau Drenthe brengt maatschappelijke waarde inwonersinitiatieven in beeld

Brede Welvaart

Naar een Nationaal Netwerk Brede Welvaart: eerste stappen gezet in Vlissingen

Trendbureau Drenthe zette eind maart 2022 samen met Sociaal Planbureau Groningen, Fries Sociaal Planbureau, PON-Telos, en HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving eerste stappen voor het oprichten van een Nationaal Netwerk Brede Welvaart. Een netwerk van onderzoekers en beleidsmakers dat samen aan de slag gaat om brede welvaart meetbaar te maken en het

Brede Welvaart

Brede welvaart hoog op de agenda bij Drentse gemeenten?

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart j.l. worden er in gemeenten in Drenthe weer nieuwe coalities en colleges gevormd. Een mooie kans om Brede Welvaart op de agenda te zetten en concrete stappen te zetten naar de uitvoering. De gemeente kan namelijk de komende jaren echt het verschil helpen maken in de kwaliteit van leven én de leefomgevin

Brede Welvaart

Cultuurmonitor Emmen 2021 staat online

Corona heeft een duidelijke invloed gehad op de deelname van de Emmenaren aan culturele activiteiten. Dat blijkt uit de nieuwe cultuurmonitor van de gemeente Emmen, uitgevoerd door Trendbureau Drenthe. Ruim 900 inwoners van de gemeente Emmen hebben hun stem laten horen over het culturele aanbod in de regio. De resultaten zijn verzameld in een dashb

Publicaties

Brede Welvaart

Monitor Discriminatie Noord-Nederland 2021

Brede Welvaart

Flitspeiling onder Drentse jongeren over zomeractiviteiten

Brede Welvaart

Discriminatiemonitor Noord-Nederland 2020