Toelichting onderzoek
Doel, opzet en respons
Doel van het onderzoek was meer inzicht te krijgen in de Drentse inwonersinitiatieven op het gebied van zorg, welzijn en welbevinden: wat willen ze bereiken, voor en met wie; wat zijn hun activiteiten; hoe hebben ze zich georganiseerd; wat zijn hun succesfactoren en knelpunten; wat is hun kennisaanbod of -behoefte?
Het onderzoek is in de periode juli tot september 2020 uitgevoerd via digitale vragenlijst. Deze is gestuurd naar 39 mailadressen van (contactpersonen van) inwonersinitiatieven; 14 initiatieven (36%) hebben de vragenlijst ingevuld. De respondenten kregen 17 vragen voorgelegd, zowel meerkeuze als open vragen. Een deel van deze vragen was in 2017 opgenomen in een onderzoek naar inwonersinitiatieven in de provincie Groningen.
Onderzoeksuitkomsten
1. Organisatiekenmerken
De initiatieven zijn van relatief recente datum: slechts 14% is langer dan vijf jaar in uitvoering.
Ruim een derde van de initiatieven functioneert als werkgroep of onderdeel van een grotere organisatie. Dit betreft de 36% die ‘anders’ heeft ingevuld.
2. Doelen, doelgroepen en activiteiten
De initiatieven hebben hun doelen voor het komend jaar via beantwoording van een open vraag kenbaar gemaakt. Hieronder zijn deze doelen gerubriceerd en in volgorde gezet van vaakst naar minst genoemd. Overigens zijn de eerste drie doelen bijna even vaak genoemd.
- Bouwen en/of wonen: starten met de bouw, realisatie/oplevering van gebouw, geschikte kavels vinden, duidelijkheid over woonwensen e.a.;
- Sociale contacten en/of informele hulp: bewoners met elkaar in contact brengen, voorkomen van eenzaamheid, mensen helpen vraagverlegenheid te overwinnen e.a.;
- Samenwerking: tussen inwoners en professionals, een volwaardige plek van ons initiatief in de keten, uitwerken project ‘domeinoverstijgend samenwerken’;
- Doorontwikkeling van het eigen initiatief: mede-eigenaarschap zonnepark, toerisme met zorg, eigen moestuin;
- Versterking organisatie van de eigen organisatie: een solide organisatie, structurele financiering.
De meeste initiatieven richten zich op alle inwoners van het dorp of de buurt; 1 initiatief heeft zijn doelgroepen nog niet bepaald.
De activiteiten die de initiatieven op dit moment bieden, zijn vooral gericht op ontmoeting en onderlinge, informele hulp. Op de vraag naar activiteiten konden de initiatieven meerdere opties aankruisen.
Toelichting bij ‘anders’: twee initiatieven zijn nog in ontwikkeling, één heeft activiteiten op het gebied van toerisme, één laat dorpsnetwerken groeien en bloeien, wat de leefbaarheid ten goede komt.
In meerderheid zetten de initiatieven betaalde krachten in. De initiatieven die ‘anders’ hebben aangekruist kunnen gebruik maken van het opbouwwerk, een dorpsondersteuner, -regisseur of -coördinator.
Als het gaat om gebruiken, huren of in bezit hebben van vastgoed is sprake van grote diversiteit.
De initiatieven die ‘anders’ hebben ingevuld, geven aan in de toelichting dat ze afspraken hebben met andere organisaties over gebruik van ruimten of dat hun locatie nog in voorbereiding is.
3. Financiën
Anders: de initiatiefnemers of dorpsbewoners (mede)financieren het initiatief, of het initiatief maakt nog geen kosten.
4. Succesfactoren en knelpunten
De vraag aan de deelnemers was om hun belangrijkste succesfactoren en knelpunten aan te kruisen, maximaal 3. In de categorie ‘anders’ is gewezen op systeemdenken als knelpunt en trage procedures bij bezwaren (ruimtelijke ordening). Twee initiatieven hebben (nogmaals) genoemd dat de onzekerheid in hun financiering hun continuïteit bedreigt.
5. Kennisdeling
De meeste initiatieven zijn bereid hun eigen kennis te delen (92%) en zijn geïnteresseerd in kennis van andere initiatieven (85%). De kennis die men kan brengen, is concreter geformuleerd dan de kennis die men wil halen. De reactie “Momenteel geen specifieke thema’s, maar altijd interessant ervaringen van anderen te horen” geeft weer hoe de meeste initiatieven tegenover het ‘halen’ van kennis staan.
Kennis die initiatieven willen brengen:
- Een coöperatie/dorpsorganisatie opzetten en draaiende houden, uitdagingen en valkuilen;
- Opzetten dagbesteding voor kwetsbare ouderen, dorpsloket, dorpsmoestuin, vervoersbus;
- Doorontwikkelen, naar wonenplus of met vernieuwende concepten en combinaties;
- Samenwerking met gemeente en zorgaanbieders;
- Ontwikkelen en behouden van draagvlak;
- Vraaggericht werken;
- Omgaan met vrijwilligers en hulpvragers;
- Omgaan met tegengestelde belangen;
- Aanvragen subsidie;
- Levensloopgeschiktheid, domotica;
- Onderzoek naar de waarde van het initiatief.
Kennis die initiatieven willen halen:
- Dilemma’s en oplossingen van andere projecten;
- Regelvrije projecten, regie & verantwoordelijkheid bij de inwoners;
- Contact met gemeenten en overheden;
- Continuïteit en structurele financiering.
