Wonen

Wonen

Een goed en betaalbaar dak boven je hoofd is één van de eerste levensbehoeften en een belangrijke basisvoorwaarde voor brede welvaart. Hoe prettig het is om te wonen in een gebied, hangt onder meer af van de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving. Woontevredenheid vormt een belangrijk aspect van de brede welvaart. Waar en hoe mensen wonen is belangrijk voor de gezondheid en voor allerlei sociale aspecten. Zo wordt het woon- en leefklimaat bepaald door in welke buurt iemand woont en de nabijheid van voorzieningen, veiligheidsbeleving en de mate waarin misdrijven plaatsvinden. De woning en woonomgeving zijn tevens bepalend voor het persoonlijk welzijn. Een huis biedt stabiliteit en veiligheid (Herbers en Mulder, 2016).

In het kort

  • In 2018 staat Drenthe bovenaan de landelijke ranglijst voor de tevredenheid met de woonomgeving. In Drenthe geeft 87% aan (zeer) tevreden te zijn met de woonomgeving en 86% van de Drenten geeft aan (zeer) tevreden te zijn met de eigen woning.
  • De WOZ-waarde in Drenthe ligt met €214.000 lager dan gemiddeld in Nederland. Na een daling van de WOZ-waarde in de periode 2013-2016, stijgt de WOZ-waarde weer in de periode daarna. Ook kent Drenthe een groter aandeel koopwoningen (66%) dan gemiddeld in Nederland (57%).
  • In Drenthe is de gemiddelde afstand tot de verschillende voorzieningen relatief groot, maar tot nu toe vrij constant. Bovendien beoordeelt het Drents Panel de bereikbaarheid van voorzieningen met een 7,3.

Tevredenheid met woonomgeving hoog en bovengemiddeld

Hoe prettig het is om te wonen in een gebied, hangt onder meer af van de woonomgeving. Inwoners van Drenthe zijn zeer tevreden met hun woonomgeving. De meeste Drentse panelleden vinden dat ze in een aantrekkelijke woonomgeving wonen met voldoende groen (88%). In 2020 is dit zelfs nog iets gestegen ten opzichte van 2018. Dit positieve verschil wordt mogelijk verklaard doordat men in 2020 veel thuis was en in de directe omgeving verbleef door de coronapandemie. We zien ook dat Drenten het groen en de rust en ruimte in de provincie waarderen.

Dit regionale beeld wordt ondersteund door de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS. Die laat eveneens zien dat 87% van de Drenten tevreden is met de woonomgeving, landelijk is dit 83%. Daarmee staat Drenthe op plek 1 in de provinciale ranglijst.

De buitenvoorzieningen in de woonomgeving, zoals onderhoud van wandel- en fietspaden, het groen en de buitenverlichting, zijn van invloed op de tevredenheid met de woonomgeving (Van Beuningen, 2018). Over het onderhoud van deze voorzieningen is een deel van de Drentse panelleden niet zo tevreden, al zien we een stijgende trend ten opzichte van twee jaar geleden. Ongeveer zes op de tien panelleden is tevreden over het onderhoud van fiets- en wandelpaden, in 2018 ging dat om vijf op de tien.

Tevredenheid met eigen woning hoog

Ook een goede woning is belangrijk voor het waarborgen van de brede welvaart van een wijk of dorp (Van Beuningen, 2018; Aalders et al., 2021). Drenten zijn erg tevreden met hun woning. Volgens cijfers van de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS is 86% van de Drenten in 2018 tevreden met de huidige woning. Van alle provincies staat Drenthe daarmee op plek 5.

De huidige woning wordt ook door het Drents Panel gemiddeld met een rapportcijfer 8,3 gewaardeerd. Dit cijfer is al jaren stabiel. We vroegen het panel naar diverse deelaspecten van hun woning. Het meest tevreden is men met de aantrekkelijkheid van de eigen woning en het minst met de energiezuinigheid. Een ruime meerderheid (55%) van de panelleden is tevreden over de energiezuinigheid van hun woning. Voor jongvolwassenen is dit 40%.  Het is te verwachten dat duurzame renovatie voor woningeigenaren met lage inkomens moeilijker te realiseren is, aangezien het inkomen en de waarde van hun woning vaak niet in verhouding staan tot de hoge kosten voor verduurzaming. Ook de verduurzaming van huurwoningen loopt achter.

Uit gezamenlijk onderzoek met het FSP en Sociaal Planbureau Groningen blijkt dat voor de drie noordelijke provincies de groep jongvolwassenen er regelmatig uitspringt (Trendbureau Drenthe e.a., 2021). Over allerlei aspecten van de woning zijn jongvolwassenen minder tevreden dan oudere leeftijdsgroepen. Het meest ontevreden zijn zij over de energiezuinigheid van de woning, tevens hechten zij hier meer waarde aan dan oudere leeftijdsgroepen. Ook over de betaalbaarheid van woningen zijn jongvolwassenen minder tevreden. Deels zal dit te maken hebben met de stijgende huizenprijzen en de strengere leennormen, waardoor het voor starters op de woningmarkt moeilijker is de gewenste woning te kopen. Daarnaast hebben jongvolwassenen minder vaak dan oudere leeftijdsgroepen de beschikking over financiële middelen om te investeren in hun woning.

>

Vaker verhuiswens jongvolwassenen, maar wel dichtbij blijven

Onder jongvolwassenen bestaat traditiegetrouw relatief vaak een verhuiswens. In Noord-Nederland geeft 53% van de jongvolwassenen aan binnen twee jaar (misschien) te willen verhuizen (Trendbureau Drenthe et al., 2021). Belangrijke motieven hiervoor zijn zogenaamde ‘life events’, zoals gaan samenwonen of gezinsuitbreiding, en ontevredenheid over de huidige woning.

Veruit de meeste jongvolwassenen met een verhuiswens kunnen toch gezien worden als ‘blijvers’ (64% voor Noord-Nederland). Zij willen in de komende twee jaar niet verhuizen of hooguit binnen een straal van 5 kilometer. Wat opvalt is dat dit zeker niet gaat om lager opgeleide blijvers en hoger opgeleide vertrekkers. De blijvers zijn relatief vaak hoogopgeleid en wonen even vaak in de stad als op het platteland. Slechts een klein deel van de jongvolwassenen (6%) wil over grotere afstand verhuizen (> 35 kilometer). Voor deze groep is werk of studie vaak de belangrijkste verhuisreden.

Stijging WOZ-waarden

In Drenthe is de gemiddelde WOZ-waarde €214.000 en deze ligt onder de gemiddelde WOZ-waarde in Nederland (€270.000). In alle Drentse gemeenten is de gemiddelde WOZ-waarde van woningen in de periode 2011-2016 gedaald en gestabiliseerd. Sinds 2017 trekt de woningmarkt weer aan en stijgt de gemiddelde WOZ-waarde. Sinds 2016 is de WOZ-waarde in Drenthe met 19% gestegen, landelijk stijgt de WOZ-waarde sneller, met 30% in de periode 2016-2020.

Het bezitten van een koopwoning in Drenthe is minder duur dan gemiddeld in Nederland. Gemiddeld is de WOZ-waarde het laagst in de gemeente Emmen (€173.000) en Hoogeveen (€188.000). De hoogste WOZ-waarde vinden we in de gemeenten Tynaarlo (€288.000) en Westerveld (€279.000). De verschillen tussen de gemeenten lijken gelijk te blijven.

Het Drents Panel is erg tevreden over de waardeontwikkeling van de eigen woning. Dit is direct te koppelen aan de (landelijke) woningmarktcrisis. Huizenprijzen stijgen de afgelopen jaren sterk en recent met stevige records ten opzichte van vorige jaren. De meest recente Primos-prognose verwacht dat het woningtekort zal pieken met 3,9% landelijk in 2024, waarna het zal dalen naar 2,7% in 2030 en 2,0% in 2035 (Gopal et al., 2021). In Drenthe is het huidig tekort 1,9% (2021). Volgens de voorspelling zal het tekort nog oplopen tot 2,5% in 2025. Met name voor starters en jongvolwassenen (18-34 jaar) is het daardoor moeilijker een betaalbare en geschikte woning te vinden.

Groei aantal woningen

Gebieden met een kwalitatief ondermaatse woningvoorraad hebben over het algemeen een zwakke leefbaarheidssituatie. De kwaliteit van de woningvoorraad kenmerkt zich onder andere door de verdeling huur- en koopwoningen.

In Drenthe staan 224.556 woningen op 31 december 2020, verspreid over 180 kernen en het platteland. Het aantal woningen is sinds 2013 met bijna 4% gegroeid. In de afgelopen vijf jaar heeft de grootste groei in het aantal woningen plaatsgevonden in de gemeenten Meppel (5,1%) en Assen en Tynaarlo (beide 4,6%). In deze gemeenten lag de groei boven het Drentse gemiddelde (2,2%). Alleen in Borger-Odoorn daalde het aantal woningen in de periode 2015-2020 met 3,1%.

Meer koopwoningen dan landelijk

Drenthe kent een groter aandeel koopwoningen dan gemiddeld in Nederland (66% tegen 57%). Ongeveer 34% van de woningen in Drenthe is geen eigendom, maar wordt gehuurd van een woningcorporatie (25%) of een particuliere verhuurder (9%). Het aandeel particuliere huurwoningen ligt in de provincie Drenthe (9%) iets lager dan in Nederland (13%). De stedelijke gemeenten Assen en Meppel hebben het hoogste aandeel huurwoningen ten opzichte van de totale woningvoorraad.

Grote verschillen in afstand tot voorzieningen binnen provincie

De aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen zijn belangrijke factoren voor de leefbaarheid van een gebied. Het is prettig voor bewoners als de voorzieningen niet al te ver weg zijn, en ze voor alle doelgroepen goed te bereiken zijn. De bereikbaarheid wordt beïnvloed door de afstand tot de voorzieningen en de mobiliteit van de inwoners.

Ondanks de dreigende sluiting van voorzieningen in Drenthe is de gemiddelde afstand tot voorzieningen vrij constant. De afstanden die moeten worden afgelegd zijn groter dan elders in Nederland door het landelijke karakter van Drenthe. Drenten hebben een huisarts op gemiddeld 1,6 km van hun huis in 2020, een grote supermarkt op 1,3 km en een basisschool op 1 km. In Nederland is de gemiddelde afstand tot een huisarts 1 km, tot een grote supermarkt 0,9 km en tot een basisschool 0,7 km.

Ook zijn er grote verschillen binnen de provincie. Over het algemeen geldt dat voorzieningen in de stedelijke gemeenten in Drenthe zoals Emmen, Meppel en Assen, relatief dichterbij aanwezig zijn dan in niet-stedelijke gemeenten. In Borger-Odoorn en Midden-Drenthe moet over het algemeen de langste afstand worden afgelegd. De genoemde afstanden zijn gemiddelden voor alle inwoners van een gemeente. Binnen deze gemeenten bestaan grote verschillen. De beschikbaarheid van voorzieningen in eigen dorp of wijk wordt door het Drents Panel gemiddeld met een 7,3 beoordeeld. De afstanden naar voorzieningen zijn op het platteland groter. In stedelijk gebied ligt de waardering voor de voorzieningen hoger (7,6) en op het platteland lager (7,2).

Grote tevredenheid over mobiliteit

Meer nog dan de nabijheid van voorzieningen is de bereikbaarheid hiervan van belang voor de leefbaarheid. Uit onderzoek onder het Drents Panel blijkt dat Drenten zich als zeer mobiel beschouwen. Gemiddeld waardeert het Drents Panel de eigen mobiliteit met een 9,2. Onder de panelleden van 65 jaar en ouder ligt dit iets lager, maar nog steeds hoog met een 8,8

Voor ouderen kan het soms lastig zijn om zelfstandig naar ver gelegen voorzieningen te reizen. Naar verwachting verdubbelt het aantal 80-plussers tussen nu en 2040. Er zal de komende jaren daardoor meer behoefte zijn aan voorzieningen voor ouderen, met name als het gaat om zorg.

Belang van voorzieningen

We hebben het Drents Panel gevraagd hoe belangrijk de aanwezigheid van verschillende voorzieningen in het dorp of wijk zijn.

Verantwoording

Indicator Wonen – Monitor Brede Welvaart Drenthe

Vanuit de Regionale Monitor Brede Welvaart (RMBW) van CBS wordt bij het thema wonen gekeken naar vijf indicatoren, tevredenheid met de woonomgeving, tevredenheid met de woning, gemiddelde afstand tot een sportterrein, een basisschool en cafés.

We vullen deze indicatoren aan met gegevens over een Drentse woningvoorraad en bereikbaarheid van andere voorzieningen. Daarnaast bieden we aanvullende inzichten vanuit onderzoek onder het Drents Panel.

 

Gerelateerde publicaties

Wonen voor jongvolwassenen in Noord-Nederland, 2021 (PDF) 

Ervaren leefbaarheid Drenthe, 2019 (PDF) 

 

Medewerker

Heike Delfmann

onderzoeker

Betrokken medewerkers

Heike Delfmann

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
Martin Bakker

Martin Bakker

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
Fenna Bolding

Fenna Bolding

Adviseur

  • Mail

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Rijk en regio bundelen krachten voor brede welvaart

Brede Welvaart

Groot leefbaarheidsonderzoek in Drenthe, Groningen en Friesland

Brede Welvaart

Drenthe Initiatiefrijk! op zaterdag 5 november

In Drenthe zijn veel inwoners bezig met het ontwikkelen van initiatieven en projecten die de leefbaarheid op peil houden. De provincie staat bol van kansen en successen en daar zijn we trots op. Dit laten we graag zien en daarom organiseren de BOKD, CMO STAMM en de provincie Drenthe op zaterdag 5 november tussen 9:00 en 15:00 uur Drenthe Initiatief

Brede Welvaart

Bijzonder Hoogleraar en Sr. Onderzoeker Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid

Ben je een ambitieuze onderzoeker met passie voor het geven van inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen rondom Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid? Draag je graag bij aan het wetenschappelijke debat, en ben je tegelijkertijd ook een inspirerende sparringpartner voor bestuurders, ambtenaren en professionals in Noord-Nederland? Kan jij actu

Brede Welvaart

Van kennis naar beleid

Op 29 en 30 juni vond de tweede (pre)conferentie van het Nationaal Netwerk Brede Welvaart in Groningen plaats. Tijdens deze inspirerende tweedaagse gingen sprekers, onderzoekers en beleidsmakers met elkaar in gesprek over het toepassen van brede welvaart in beleid. Hierbij stond de vraag centraal hoe brede welvaart (succesvol) toegepast en geïnte

Publicaties

Brede Welvaart

Monitor Brede Welvaart Drenthe 2021

Brede Welvaart

Monitor Discriminatie Noord-Nederland 2021

Brede Welvaart

Flitspeiling onder Drentse jongeren over zomeractiviteiten