Afstand tot voorzieningen

In Drenthe is de gemiddelde afstand tot de verschillende voorzieningen relatief groot, maar tot nu toe vrij constant. Wel is sprake van dreigende sluiting van voorzieningen. Het verdwijnen van voorzieningen hoeft geen ernstige gevolgen te hebben voor de leefbaarheid; verschillende onderzoeken tonen aan dat mensen in dorpen zonder voorzieningen vaak erg tevreden zijn met het wonen in hun dorp. Wel is het daarbij van belang dat voorzieningen goed bereikbaar zijn.

In het kort

  • De gemiddelde afstand tot voorzieningen in Drenthe is groter dan de gemiddelde afstand op landelijk niveau.
  • De afstand tot voorzieningen is kleiner in stedelijke gemeenten, zoals Emmen, Meppel en Assen, dan in niet-stedelijke gemeenten.
  • Over het algemeen is de afstand tot voorzieningen gerelateerd aan eerste levensbehoeften, zoals een supermarkt, een aanzienlijk stuk kleiner dan de afstand tot overige voorzieningen, zoals een bioscoop of zwembad.

Afstand tot voorzieningen

Er zijn wat betreft gemiddelde afstanden tot voorzieningen duidelijke verschillen te zien tussen de Drentse gemeenten onderling. Over het algemeen geldt dat voorzieningen in de stedelijke gemeenten in Drenthe relatief dichterbij aanwezig zijn dan in niet-stedelijke gemeenten. In de figuur hieronder is voor de diverse voorzieningen de gemiddelde afstand in kilometers te zien. Tevens is het Drentse en Nederlands gemiddelde opgenomen.

Bovenstaande figuur toont de afstand in kilometers tot diverse voorzieningen in de provincie Drenthe. De bereikbaarheid van voorzieningen kan samenhangen met deze afstand, maar hoeft dat niet noodzakelijkerwijs te doen. Sommige voorzieningen zullen eenvoudig per auto te bereiken zijn, terwijl dit vervoersmiddel voor bijvoorbeeld jongeren en ouderen minder geschikt kan zijn. Hoe goed een voorziening bereikbaar is, hangt niet alleen samen met de fysieke afstand tot deze voorziening, maar ook met het gekozen vervoersmiddel en te besteden financiële middelen.

De gemiddelde afstand tot voorzieningen op gemeenteniveau geeft een globaal beeld van deze afstanden. Binnen gemeenten kan er sprake zijn van grote diversiteit in afstanden tot voorzieningen. Daarover kunt u hieronder meer informatie vinden.

Afstand tot voorzieningen op wijkniveau

Op wijkniveau is beter te zien welke gebieden binnen gemeenten ervoor zorgen dat de gemiddelde afstanden tot voorzieningen hoog of laag zijn. De meest recente cijfers op wijkniveau dateren van 2016 of 2017.

In bovenstaande figuur is de afstand vanaf diverse wijken tot een selectie van voorzieningen opgenomen. Zo zien we dat Drenten een huisarts op gemiddeld 1,7 km van hun huis hebben. In de gemeente Midden-Drenthe was de gemiddelde afstand tot de huisarts het grootst (2,5 km); in Meppel het kleinst (1 km). Op wijk- en dorpsniveau lopen de afstanden veel meer uiteen. De afstand was het kleinst in de wijken Emmen-Centrum, Noorderpark (gemeente Assen) en Vledder (gemeente Westerveld) (0,6 km). De wijk waarin de afstand het grootst is, is Drijber in de gemeente Midden-Drenthe (8,3 km).

De afstand tot de voorziening van basisonderwijs is in alle wijken relatief laag, wat een goede spreiding van de basisscholen in Drentse wijken aangeeft. De afstand tot de basisschool is het grootst in Westerveld en Borger-Odoorn (1,3km). Op wijkniveau liggen de afstanden tot basisscholen tussen 0,4 en 4,7 km. In Westlaren in de gemeente Tynaarlo is de afstand het kleinst (0,4 km).  In de wijk Elp in gemeente Midden-Drenthe is de afstand tot een basisschool het grootst (4,7 km).

Voor 2017 is de gemiddelde afstand tot een groter aantal voorzieningen beschikbaar. In bovenstaande figuur is de afstand vanaf diverse wijken tot een ziekenhuis weergegeven, inclusief en exclusief de buitenpolikliniek. Volgens het CBS is een buitenpolikliniek een locatie van een ziekenhuis waar opnames van minder dan 24 uur plaatsvinden, waar geen grote operaties worden uitgevoerd en waar alleen niet bedlegerige patiënten worden behandeld. Beide typen ziekenhuizen concentreren zich wederom in stedelijke gebieden, en kennen daardoor een relatief grote afstand vanaf wijken die niet in dit gebied liggen. De afstand tot een ziekenhuis was in 2017 gemiddeld 8,9 km. Op gemeentelijk niveau zijn er betreffende de afstand tot een ziekenhuis duidelijke verschillen tussen stedelijke en niet-stedelijke gemeenten. Zo is de afstand tot een ziekenhuis (inclusief buitenpoliklinieken) in de gemeente Assen 2,9 km, maar in de gemeente Noordenveld 12,7 km. Kijken we op het niveau van dorpen en wijken, dan is de afstand het grootst in Orvelte, in gemeente Midden-Drenthe (19,8 km) en het kleinst in Dwingeloo in de gemeente Westerveld (1,2km) en in Ruinen, in de gemeente de Wolden(1,2km).

Voor grote supermarkten reizen Drenten in 2017 gemiddeld 1,5 km. In de gemeente Westerveld was die afstand het grootst (2,4 km); in de gemeenten Assen en Meppel het kleinst (0,8 km). Kijken we op het niveau van dorpen en wijken dan was de afstand het grootst in Zorgvlied, (gemeente Westerveld), waar bewoners 8,3 km aflegden naar de grote supermarkt. De wijk met de kleinste gemiddelde afstand is Emmen-Centrum (0,4 km).

Mobiliteit

Meer nog dan de nabijheid van voorzieningen is de bereikbaarheid hiervan van belang voor de leefbaarheid. In een gebied waar het autobezit hoog is en de inwoners mobiel, is minder snel sprake van een ‘leefbaarheidsvraagstuk’ wanneer voorzieningen verder weg zijn dan in een gebied met minder mobiele inwoners.

Met name voor ouderen kan het lastig zijn om zelfstandig te reizen naar soms verder gelegen voorzieningen. In 2016 gaf 9% van de 65-plussers in Drenthe aan alleen met hulp van anderen te kunnen reizen met eigen of openbaar vervoer, 3% met grote moeite en 10% met enige moeite. Het aandeel ouderen dat alleen met hulp van anderen kan reizen is het grootst in Hoogeveen (12%), gevolgd door Emmen, Borger-Odoorn, Midden-Drenthe, de Wolden en Westerveld (10%).In Aa en Hunze is dit percentage het laagst.

Voor ouderen speelt bereikbaarheid van voorzieningen een belangrijke rol bij het zelfstandig kunnen blijven wonen in de woning. Uit het recente ouderenonderzoek van de GGD blijkt dat een groot deel van de ouderen prima in staat is om zelfstandig te reizen. In 2016 maakt 25% van de 65-plussers gebruik van voorzieningen en/of diensten die betrekking hebben op bereikbare voorzieningen of vindt dat nodig. In 2016 geeft 75% van de 65-plussers in Drenthe aan daarvoor geen voorzieningen of diensten nodig te hebben. Dit is 6% meer dan in 2012.

gerelateerd

medewerkers