Informele Zorg
Informele zorg omvat alle hulp aan mensen met uiteenlopende gezondheidsproblemen die niet wordt gegeven door een professional. Hierbij gaat het zowel om hulp die mensen aan elkaar geven vanwege de onderlinge band die zij hebben (mantelzorg), als om vrijwilligerswerk op het terrein van zorg en ondersteuning. Deze hulp kan bestaan uit het huishouden doen, helpen bij wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoer of bijvoorbeeld geldzaken regelen. Veel mantelzorgers en vrijwilligers halen voldoening uit hun inzet. Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers en vrijwilligers is een belangrijk aandachtspunt voor beleidsmakers en professionals in zorg en welzijn.
In Drenthe meer en intensievere mantelzorg dan gemiddeld
Mantelzorgers geven hulp en zorg aan familie, buren, vrienden of andere naasten. Omdat veel mensen weleens iets doen voor een ander, is afgesproken dat iemand mantelzorger is als diegene 8 uur of meer per week zorg verleent óf minder dan 8 uur per week maar dan wel voor een periode langer dan 3 maanden. Volgens deze definitie was in 2024 14,5% van de inwoners van Drenthe mantelzorger. Dit is iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 13,8%. In de provincie Drenthe wordt er gemiddeld 13 uur per week besteed aan het geven van mantelzorg, dit is meer dan het landelijk gemiddelde van 11,8 uur per week.
De meeste mensen die mantelzorg geven, vallen in de oudere leeftijdsgroepen. Dit is volgens verwachting, omdat mensen van boven de 50 jaar vaker te maken krijgen met zieke (schoon) ouders, partners of andere naasten.
In de gemeenten Tynaarlo (18,0%) en Westerveld (16,9%) wordt relatief veel mantelzorg verleend. In de gemeenten Meppel (12,3%) en Hoogeveen (12,4%) is dit beduidend minder. De gemeenten waarin relatief veel mantelzorg wordt gegeven, zijn niet per se de gemeenten waarin ook de meeste ouderen wonen.
Overbelasting onder mantelzorgers neemt toe
Onder mantelzorgers is overbelasting een groot risico. Uit eerder onderzoek onder het Drents Panel komt naar voren dat een groot deel van de mantelzorgers in Drenthe aangeeft de mantelzorgtaken goed vol te kunnen houden. Toch geeft ook een deel aan (te) zwaar belast te zijn. In Drenthe zien we dat 22,9% van de mantelzorgers in 2024 overbelast is. Dit is net iets meer dan gemiddeld in Nederland (22,3%). De afgelopen jaren zien we zowel landelijk als in Drenthe een sterke stijging van het percentage overbelaste mantelzorgers. In 2012 ging het nog om 15% van de mantelzorgers in Drenthe, in 2024 is dit toegenomen tot 23%. De dip in 2020 komt vermoedelijk door de coronapandemie.
Het percentage zwaar belaste mantelzorgers loopt sterk uiteen tussen de Drentse gemeenten. In de gemeenten Westerveld (32,7%) en Tynaarlo (31,7%) is het percentage zwaar belaste mantelzorgers het hoogst. In de gemeente Borger-Odoorn ervaren de minste mantelzorgers een zware belasting (17,5%).
Aantal potentiële mantelzorgers neemt af
Met de stijgende vergrijzing en de toenemende tekorten in de zorg, komt er een steeds grotere nadruk te liggen op de rol van de informele zorg. De taak van mantelzorgers zal naar verwachting groter en intensiever worden, waardoor het risico op overbelasting van mantelzorgers ook stijgt.
Als we kijken naar de ‘Oldest Old Support Ratio’ (OOSR), dan zien we de verhouding tussen het aantal 50- tot en met 74-jarigen ten opzichte van het aantal 85-plussers, ofwel; het aantal potentiële mantelzorggevers voor iedere 85-plusser als potentiële mantelzorgontvanger. De verwachting is dat in Drenthe de leeftijdsgroep 85+ de komende jaren sterk zal groeien en dat de leeftijdsgroep 50-75 jaar afneemt. De OOSR daalt dus, en de druk op mantelzorgers neemt toe.
In 2020 waren er in Drenthe nog gemiddeld 13 potentiële mantelzorgers per zorgbehoeftige oudere. In 2030 is dat aantal naar verwachting gedaald naar 10, en in 2050 naar 5. De afname van het aantal potentiële mantelzorgers heeft voor de nabije toekomst als gevolg dat het Drentse zorglandschap zich moet voorbereiden op tekorten in zowel de formele zorg als de informele zorg.
