Mantelzorg

Mantelzorgers geven hulp en zorg aan familie, buren of vrienden. Omdat bijna iedereen wel eens iets doet voor een ander is afgesproken dat iemand pas mantelzorger is als hij 8 uur of meer per week zorg verleent òf minder dan 8 uur per week maar dan wel voor een periode langer dan 3 maanden. Volgens deze definitie was in 2016 14,6% van de Drenten mantelzorger. Veel mantelzorgers en vrijwilligers ontlenen voldoening aan hun inzet. Voorkomen van overbelasting van de mantelzorg is een belangrijk aandachtspunt voor beleidsmakers en professionals in zorg en ondersteuning.

In het kort

  • Het percentage mantelzorgers in de provincie Drenthe in 2016 (14.6%) ligt iets boven het landelijk gemiddelde (14.2).
  • Landelijk voelt 14,2% van de mantelzorgers in 2016 zich tamelijk zwaar belast, zeer zwaar belast of overbelast door het geven van mantelzorg. Het percentage zwaar belaste mantelzorgers is het hoogst in Drenthe (18,1%).
  • In Nederland ontvangt in 2016 gemiddeld 9,9% van de bevolking van 65 jaar en ouder mantelzorg. Het percentage ontvangers van mantelzorg in deze leeftijdsgroep is het hoogst in de regio Drenthe (11,3%).
  • In de gemeente Noordenveld ontvangen 7.2% van de 65-plussers mantelzorg. De meeste ontvangers van mantelzorg in de leeftijdsgroep 65 jaar en ouder wonen in de gemeente Hoogeveen (16.0%).

Mantelzorg in de provincie Drenthe

In de provincie Drenthe geeft 14,6 procent van de inwoners mantelzorg. Dit is iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 14,2 procent (in 2016). In de gemeente Westerveld wordt momenteel relatief veel mantelzorg gegeven (17.8%). In de gemeente Coevorden wordt beduidend minder mantelzorg gegeven (11.7%). In de provincie Drenthe wordt er gemiddeld 16.8 uren per week besteed aan het geven van mantelzorg. Dit komt overeen met het landelijke gemiddelde.

De meeste mantelzorg wordt ontvangen door inwoners van 65 jaar en ouderen (11,3%). In de gemeente Noordenveld wordt de minste mantelzorg ontvangen door 65 -plussers (7.2%). In Hoogeveen wordt de meeste mantelzorg ontvangen door 65-plussers (16%). Provinciaal ontvangen inwoners gemiddeld 19.1 uren per week aan mantelzorg. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde (20.5 uren).

Mantelzorg geven door 65-plussers

In 2016 was landelijk het percentage mensen dat mantelzorg verleende met 24,8% het grootst in de leeftijdscategorie 50- tot 55-jarigen (volksgezondheidenzorg.info). Dit komt mogelijk doordat van deze groep mensen de ouders nog in leven zijn en tegelijkertijd vaak een zodanige leeftijd hebben dat ze meer gezondheidsklachten hebben (Josten & de Boer, 2015). Daarna neemt het aantal mensen dat mantelzorg verleent af met de leeftijd.

In Drenthe is het percentage mantelzorgers van 65 jaar en ouder iets lager dan landelijk (13.9% en 15.2%). Het percentage zwaarbelaste mantelzorgers in deze leeftijdscategorie ligt wel beduidend hoger in de Drenthe dan landelijk (18.1% en 13.6%). In de gemeente Coevorden en Hoogeveen wordt de minste mantelzorg gegeven door 65-plussers met 11.6 procent. In de gemeenten Tynaarlo (17.7%) en de gemeente Assen (17%) wordt de meeste mantelzorg gegeven door deze leeftijdscategorie.

Mantelzorg prognose 2040

Landelijk onderzoek laat zien dat het de verwachting is dat het potentieel aan mantelzorg gevers (door 50-74 jarigen) afneemt. In 1990 lag dit gemiddeld rond/boven cijfer 10. Dit houdt in dat per 85-plusser er bijna overal nog 10 of meer 50-74 jarigen zijn die hulp zouden kunnen verlenen. In veel krimpgebieden zal dit in 2040 minder dan 5 zijn. Dit geldt ook voor de provincie Drenthe, in het bijzonder worden hierbij de gemeenten Aa en Hunze en Westerveld genoemd (rapportage Planbureau van de Leefomgeving).

Voldoende mantelzorgers potentieel ?

Terwijl de leeftijdsgroepen die een relatief groot beroep doen op mantelzorg toeneemt (75-plussers), neemt de leeftijdsgroep die vooral mantelzorg verleent af. De groep 18-74 jarigen daalt naar verwachting in Drenthe. Dit is een vergelijkbare trend in zowel vrouwen als mannen. De provinciale verwachting is dat het aandeel 18-74 jarigen van 71% in 2018 naar 65% in 2040 afneemt. Op basis van de prognoses zouden er zowel in de leeftijdsgroep 65-74 als bij jongere leeftijdsgroepen in principe nog voldoende mantelzorgerspotentieel moeten zijn in 2040.
Ongeacht de provinciale verwachtingen lijkt het erop dat de mantelzorg steeds meer onder druk komt te staan (vooral in de krimpgebieden). Wat betekent dit voor de inrichting van het (informele) zorglandschap?