Ouderenzorg

Ouderenzorg

Veel ouderen blijven tot op hoge leeftijd zelfstandig wonen en willen dat ook. De mate waarin zij gebruik maken van zorg en ondersteuning loopt daarbij sterk uiteen. Naarmate de leeftijd toeneemt groeit de kans dat wijk-, welzijn- en zorgvoorzieningen en informele zorg nodig zijn. Voor wie meerdere vormen van zorg gebruikt is het belangrijk dat deze onderling goed zijn afgestemd. Dat lukt alleen als alle betrokken (zorg)partijen zich realiseren dat ze een schakel zijn in de zorgketen en de verbinding met andere schakels zoeken.

Het bovenstaande vormt het startpunt van het onderzoek van Trendbureau Drenthe naar ouderenzorg in de provincie. Ervaringen van ouderen en mantelzorgers met zorg in ruime zin zijn in kaart gebracht. Professionals, bestuurders en andere experts zijn bevraagd over knelpunten in de samenhang en samenwerking in de zorg én over de initiatieven om de zorg voor ouderen te verbeteren. Daarnaast is gebruik gemaakt van gegevens uit eerder onderzoek en uit databestanden.

Aantal ouderen in Drenthe neemt toe

De komende jaren neemt het aantal en aandeel ouderen in de Drentse bevolking toe. De prognose voor de komende drie decennia laat zien dat de toename van het aantal 80+’ers in de Drentse bevolking tot ongeveer 2029 gelijk oploopt met die in heel Nederland. Daarna vlakt de groei in de provincie Drenthe af, in vergelijking met die in het gehele land. De sterke toename van het aantal 80+’ers doet zich in alle Drentse gemeenten voor. Wel zijn er verschillen te zien in de toename. In de gemeenten Coevorden, Emmen, Hoogeveen, Tynaarlo en Westerveld ligt de toename onder de gemiddelde toename voor Drenthe. In Hoogeveen is de toename met een index van 211,8 het laagst. In de gemeente Meppel is dit het hoogst met een index van 262,9.

o Tableau ‘index ontwikkelring leeftijdsgroep’ vervangen, nieuwe embed code:

In heel Drenthe zal het aandeel 80+’ers meer dan verdubbelen. in 2046 is het aantal 80+’ers in alle gemeenten verdubbeld ten opzichte van 2018. Voor de gemeenten Aa en Hunze, Assen, Borger-Odoorn, Midden-Drenthe en Meppel wordt deze verdubbeling al vóór 2040 verwacht. In 2040 zal de Drentse bevolking volgens de prognoses voor 32% uit 65-plussers bestaan. In Aa en Hunze, Noordenveld en Westerveld ligt dit percentage (net) boven 35%; in Assen, Hoogeveen en Meppel onder 30%.

Op grond van de huidige situatie in en rond de zorg is te verwachten dat de demografische ontwikkelingen de volgende consequenties hebben voor de zorg:

  • Grotere vraag naar zorg en hogere zorgkosten. Cijfers over het huidig zorggebruik laten zien dat 85+’ers meer beroep doen op de langdurige zorg, de wijkverpleging, de huisarts, medicijnen en hulpmiddelen en op de bijbehorende zorgbudgetten dan jongere leeftijdsgroepen (Vektis 2018).
  • Minder informele zorgverleners beschikbaar. Informele zorg voor 80+’ers wordt nu vooral geleverd door mensen in de leeftijdsgroep 45 tot 65 jaar, veelal (schoon)kinderen. Dit dreigt spaak te gaan lopen: terwijl het aantal 80+’ers de komende decennia verdubbelt, neemt de leeftijdsgroep 45 tot 65 jaar in omvang.
  • Minder aanbod van zorgprofessionals. De leeftijdsgroep waartoe vrijwel de gehele beroepsbevolking behoort (20 tot 65 jaar) wordt de komende jaren kleiner. Dat maakt het lastiger de huidige krapte op de arbeidsmarkt voor zorg en welzijn om te buigen.

Ketenanalyse

Over het algemeen zijn ouderen tevreden over de zorg en ondersteuning die zij krijgen. Echter zijn er nog wel een aantal minpunten en knelpunten. Zo is de zorg te ingewikkeld geregeld doordat er drie wetten zijn (Wmo, Zvw en Wlz) die niet soepel op  elkaar aansluiten. Het is dan ook geen vanzelfsprekendheid dat zorgverleners die gelijktijdig of achtereenvolgend zorg bieden aan dezelfde oudere hierover onderling afstemmen en tijdig informatie uitwisselen.

Daarnaast heeft de ouderenzorg te maken met een tekort aan personeel. Gevreesd wordt dat dit probleem alleen maar toe zal nemen de komende jaren, vooral in dunbevolkte gebieden.

Voor de hele zorgketen en voor vier onderdelen afzonderlijk zijn ‘opgaven’ naar voren gekomen. Onderstaande figuur geeft een overzicht.

Ervaringen ouderen

Hoe zorgen we ervoor dat de zorg- en ondersteuning aansluit op wat ouderen nodig hebben? 45 ouderen vertelden over hun ervaringen met zorg- en ondersteuning thuis en in de buurt, zoals de huisarts en wijkverpleegkundige, zorg in het ziekenhuis, zorg na het ziekenhuis en opname in het verpleeghuis.

Over het algemeen zijn ouderen tevreden over de zorg die ze krijgen. Als we kijken naar het wijknetwerk dan zien we dat een goede band met de hulpverlener belangrijk is. Niet iedereen is even tevreden over de kwaliteit van de huisarts, mantelzorgers daarentegen worden wel erg positief beoordeeld. Een knelpunt is dat ouderen erg eenzaam kunnen zijn en ook ervaren dat ze geen extra tijd van bijvoorbeeld de thuiszorg kunnen vragen en/of de mantelzorg niet willen overvragen.

De ziekenhuiszorg wordt over het algemeen als positief ervaren al speelt hier soms het probleem dat ze voor hun gevoel te snel weer naar huis moeten of niet goed genoeg worden geïnformeerd. Deze problemen komen ook terug in de zorg na het ziekenhuis. Onder de meeste ouderen heerst een negatief beeld van het verzorgings- en verpleegtehuis. Ouderen hebben een sterke voorkeur om het liefst zo lang mogelijk thuis te wonen.

Ervaringen Mantelzorgers

Veel mantelzorgers helpen ouderen om tot op hoge leeftijd zelfstandig te kunnen blijven wonen. De druk op mantelzorgers zal steeds verder toenemen, doordat er in verhouding steeds meer ouderen bijkomen en minder mantelzorgers beschikbaar zijn. We interviewden mantelzorgers over hoe zij de hulp beleven aan zelfstandig wonende ouderen die langdurig intensieve zorg en ondersteuning nodig hadden.

Mantelzorgers vangen soms erg complexe zorg op, die mensen voor lange tijd belast. Vaak hebben mantelzorgers het gevoel dat ze er alleen voor staan. Dit heeft ook veel impact op het sociale leven. Ze hebben behoefte aan een luisterend oor of iemand die met ze meedenkt. De ondersteuning die mantelzorgers wel krijgen sluit niet altijd aan bij de behoeften van de mantelzorger en van de oudere. Ze vinden dat zorgorganisaties niet altijd goed meedenken en verantwoordelijkheid nemen. Daarnaast is het voor mantelzorgers lastig om hun weg te vinden in de wet en regelgeving. Ze weten niet altijd hoe ze bepaalde dingen moeten regelen. Dit kost vaak veel tijd. Ook voelen ze zich niet altijd serieus genomen door instanties en worden ze soms van het kastje naar de muur gestuurd.

Medewerker

Simone Barends

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Simone Barends

onderzoeker

Marian Feitsma

onderzoeker-adviseur

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Informele zorg

Regionale verkenning: Knelpunten en oplossingsrichtingen in de grensvlakken tussen drie wetten in de ouderenzorg

Informele zorg

Publicatie onderzoek behoefte mantelzorgondersteuning en logeerzorg: Mantelzorgers zeggen; zie en hoor ons!

Corona

Eerste resultaten corona panelonderzoek

De leden van het Drents panel zijn gevraagd welke impact de coronacrisis op hun leven heeft. We vroegen hen naar de effecten op diverse levensgebieden. Zowel op de kortere termijn als hun verwachting op de langere termijn.  Een crisis is een ernstige verstoring van het normale, alledaagse functioneren van een individu of systeem. Het panelonder

Maatschappelijke context

Faillissement ouderenzorg te voorkomen?!

“Het huidige zorglandschap schudt op zijn grondvesten. Het systeem stevent (…) af op een faillissement. De manier waarop we de zorg voor ouderen in Nederland hebben georganiseerd is weldra onhoudbaar.” Dit zijn de woorden die Henk Kamp, voorzitter van Branchevereniging ActiZ, koos om duidelijk te maken dat het ingrijpend veranderen van de

Zorg

Op weg naar één provinciaal kader voor 'tijdelijke bedden'

Op 9 april 2019 vond vanuit de Alliantie Drentse Zorg voor Ouderen een werksessie plaats over ‘tijdelijke bedden’. Deze werksessie stond in het teken van de ontwikkeling van één gemeenschappelijk provinciaal kader voor alle soorten tijdelijke bedden.* De inzet is dat kader zo in te richten dat de huidige knelpunten rond tijdelijke bedden

Publicaties

Informele zorg

Grensvlakken; Drie wetten in de ouderenzorg: een verkenning naar bruikbare werkwijzen

Informele zorg

Behoefte-onderzoek mantelzorgondersteuning en logeerzorg: voor Mantelzorgers

Informele zorg

Behoefte-onderzoek mantelzorgondersteuning en logeerzorg: over het onderzoek binnen de Pilot Logeerzorg