Tien jaar Initiatiefrijk De Wolden: grote maatschappelijke waarde voor dorpen

Geschreven op 23 januari 2026

“De regeling ondersteunt inwonersinitiatieven in de gemeente die bijdragen aan leefbaarheid, sociale vitaliteit en samenwerking in de dorpen.”

In 2025 bestond de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden tien jaar. De regeling ondersteunt inwonersinitiatieven in de gemeente die bijdragen aan leefbaarheid, sociale vitaliteit en samenwerking in de dorpen. Nu de huidige periode van de regeling richting het einde loopt (2026), is dit een logisch moment om de balans op te maken. Trendbureau Drenthe deed onderzoek naar de maatschappelijke waarde die de regeling heeft gehad en wat nodig is om de leefbaarheid in de dorpen ook in de toekomst te versterken. 

Bekijk de publicatie Maatschappelijke waarde Initiatiefrijk de Wolden

Onderzoek in en met de dorpen

Voor het onderzoek zijn in vier dorpen groepsgesprekken gevoerd met initiatiefnemers, vrijwilligers en inwoners. Daarnaast is gesproken met interne betrokkenen van de Gemeente De Wolden. Deze kwalitatieve aanpak biedt een rijk beeld van ervaringen uit de praktijk en laat zien welke effecten de regeling heeft op dorpsniveau.

Bekijk de onderstaande video over 10 jaar Initiatiefrijk De Wolden, waarin wordt teruggeblikt op tien jaar inwonersinitiatieven.

Zeven rode draden

Uit het onderzoek komen zeven duidelijke rode draden naar voren die samen de sociaal-maatschappelijke waarde van Initiatiefrijk De Wolden beschrijven:

• Eigen regie en eigenaarschap
  Inwoners ervaren dat zij zelf invloed hebben op hun leefomgeving. De regeling helpt hen om ideeën voor het dorp daadwerkelijk te realiseren.

• Verbinding tussen vrijwilligers en initiatieven
  De regeling stimuleert samenwerking en betrokkenheid en helpt vrijwilligers en initiatieven elkaar te vinden.

• Versterking van sociale cohesie
  Projecten zoals ontmoetingsplekken, speeltuinen, dorpsactiviteiten en kerkverbouwingen zorgen voor ontmoeting en een sterker gevoel van saamhorigheid.

• Verbetering van leefbaarheid
  Initiatieven dragen bij aan de fysieke kwaliteit en vitaliteit van dorpen en vergroten daarmee de aantrekkingskracht voor (nieuwe) bewoners.

• Versterking van cultuur en erfgoed
  Veel projecten richten zich op cultuur, historie en evenementen, zoals musea, festivals en erfgoedinitiatieven.

• Toegankelijkheid en inclusie
  Projecten vergroten de toegankelijkheid voor inwoners met minder financiële middelen, mensen met een beperking en nieuwe Nederlanders.

• Opstap naar aanvullende financiering
  De gemeentelijke bijdrage fungeert vaak als hefboom om extra fondsen en subsidies aan te trekken. In vrijwel alle dorpen geven initiatiefnemers aan dat projecten zonder deze regeling moeilijk of niet van de grond zouden zijn gekomen.

Aandachtspunten voor de toekomst

Naast de positieve effecten benoemt het onderzoek ook aandachtspunten voor de toekomst. Zo hebben sommige initiatieven behoefte aan (beperkte) structurele ondersteuning naast de eenmalige opstartsubsidie. Ook wordt de aanvraagprocedure soms als complex ervaren en is er behoefte aan eenvoudigere taal en minder dubbelingen.

Daarnaast spelen dorpencontactfunctionarissen een belangrijke rol bij ondersteuning rond regelgeving en aanvullende fondsen. Tot slot blijkt het werven van vrijwilligers en bestuursleden in meerdere dorpen steeds lastiger te worden, wat blijvende aandacht vraagt.

Leren voor de toekomst

Het onderzoek laat zien dat Initiatiefrijk De Wolden een belangrijke bijdrage levert aan leefbaarheid, sociale samenhang en inwonerskracht in de dorpen. De opbrengsten bieden waardevolle inzichten voor de doorontwikkeling van de regeling en voor het versterken van leefbaarheid in Drentse dorpen in de komende jaren.