Brede welvaart in Drenthe: hoge leefkwaliteit, maar stevige uitdagingen voor de toekomst
Geschreven op 15 december 2025
“In vrijwel alle Drentse gemeenten verbeteren meer indicatoren dan dat er verslechteren. Dit wijst erop dat de brede welvaart zich in de provincie geleidelijk versterkt, al blijven de verschillen tussen gebieden groot en hardnekkig.”
Recent publiceerde CBS de jaarlijkse update van de regionale Monitor Brede Welvaart (rMBW). De kern: de brede welvaart is lager in steden en uithoeken van Nederland. Naast stedelijke gebieden geldt dit sinds 2020 ook voor het oosten van Drenthe en Groningen, het midden en zuiden van Limburg, en Zeeuws-Vlaanderen en het westen van Noord-Brabant. In dit artikel schetsen we hoe Drenthe ervoor staat op basis van de rMBW van CBS en de Monitor Brede Welvaart Drenthe van Trendbureau Drenthe.
Regionale Monitor Brede Welvaart van CBS
Sinds 2020 meet CBS de brede welvaart op regionaal niveau via de regionale Monitor Brede Welvaart (rMBW). Brede welvaart gaat over de kwaliteit van leven hier en nu, en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van toekomstige generaties, of van mensen elders in de wereld. De monitor geeft een breed en samenhangend beeld van de staat en ontwikkeling van de regionale kwaliteit van leven.
De rMBW laat zien dat de brede welvaart in Nederland als geheel zich op veel terreinen positief ontwikkelt. Vooral arbeidsparticipatie, inkomen en leefomgeving verbeteren in veel regio’s. Tegelijkertijd laat de rMBW zien dat de brede welvaart ongelijk verdeeld is tussen regio’s. In delen van het land, vooral buiten de Randstad, blijft het niveau van brede welvaart achter bij het landelijk gemiddelde. Hoewel sociale samenhang en veiligheid daar vaak relatief sterk zijn, staan sociaal-economische indicatoren en de toekomstige brede welvaart — zoals milieu, klimaat en arbeidsmarkt — onder druk. Naast de brede welvaart in het ‘hier en nu’, zien we vanuit het perspectief van latere generaties dan ook een gemengd beeld: naast positieve ontwikkelingen bestaan duidelijke zorgen over klimaat, milieu en de structurele druk op voorzieningen door demografische veranderingen.
Hoe staat Drenthe ervoor, volgens de laatste cijfers?
Het gaat steeds beter, de leefbaarheid in Drenthe is hoog maar er zijn stevige uitdagingen
Drenthe scoort als provincie gemiddeld onder het landelijk niveau van brede welvaart. Dat hangt vooral samen met een relatief lagere materiële welvaart. Het mediaan besteedbaar inkomen van huishoudens ligt lager dan in gebieden met een hoge brede welvaart, evenals de netto-arbeidsparticipatie. Daarnaast zien we in (Oost-)Drenthe minder mensen met een goede of zeer goede gezondheid. In Drenthe komt overgewicht vaker voor, zijn er meer inwoners met langdurige aandoeningen, en ligt de levensverwachting lager dan gemiddeld in Nederland.
Tegenover deze uitdagingen staat een sterke sociale basis. In Drenthe doen relatief veel inwoners vrijwilligerswerk, is het onderling vertrouwen hoog en doet men het relatief goed op het gebied van ervaren stress en eenzaamheid. Drenten zijn ook vaak tevredener over hun woonomgeving en ervaren minder overlast of onveiligheid dan gemiddeld in Nederland.
De rMBW laat bovendien duidelijke regionale verschillen binnen Drenthe zien. De grote regionale verschillen wijzen op specifieke uitdagingen in verschillende gebieden binnen de provincie. Vooral in het zuidoosten van Drenthe zien we relatief meer achterstand en blijft de brede welvaart achter bij zowel het landelijk als het provinciaal gemiddelde. Ook in de meer verstedelijkte gebieden, zoals Assen, Hoogeveen en Meppel, zijn er duidelijke uitdagingen op het gebied van brede welvaart. In deze gemeenten liggen de jeugdwerkloosheid, het aandeel huishoudens met problematische schulden en het aantal bijstandsuitkeringen boven het landelijke gemiddelde. Daarnaast is de ziektelast daar hoger dan het provinciaal gemiddelde, onder andere door langdurige ziekten en een verhoogd risico op depressie.
Tegelijkertijd is de algemene ontwikkeling positief. In vrijwel alle Drentse gemeenten verbeteren meer indicatoren dan dat er verslechteren. Dit wijst erop dat de brede welvaart zich in de provincie geleidelijk versterkt, al blijven de verschillen tussen gebieden groot en hardnekkig.
Monitor Brede Welvaart Drenthe
De Monitor Brede Welvaart Drenthe van Trendbureau Drenthe bevestigt dit beeld. In onze monitor, die specifiek is toegesneden op de Drentse situatie, zien we dat:
- het welzijn van inwoners hoog is: bijna 9 op de 10 Drenten zijn tevreden met hun leven.
- Drenten tevreden zijn over hun woning en woonomgeving, aanzienlijk vaker dan gemiddeld in Nederland.
- De provincie veilig is en inwoners zich ook zo voelen.
- De sociale samenhang, zoals vrijwilligerswerk, vertrouwen in elkaar en binding met de buurt, sterk is ontwikkeld.
Tegelijkertijd bevestigt de Monitor Brede Welvaart Drenthe de structurele uitdagingen die ook in de rMBW zichtbaar worden. De demografische druk neemt sterk toe door vergrijzing en ontgroening, met gevolgen voor zorg, voorzieningen en de arbeidsmarkt; Economisch gezien blijft Drenthe achter, met een lager besteedbaar inkomen en een lager BBP per inwoner dan het landelijk gemiddelde. Ook zijn er gezondheidsuitdagingen, zoals een hoger aandeel inwoners met langdurige aandoeningen en meer overgewicht, ondanks dat sommige risicofactoren — zoals roken — afnemen.
De sterke kanten van Drenthe — veiligheid, omgeving, sociale samenhang — zijn essentieel voor de ervaren kwaliteit van leven. Tegelijkertijd vraagt de druk op zorg, voorzieningen en de arbeidsmarkt om gerichte beleidskeuzes voor de toekomst.
De combinatie van de verdieping van de Monitor Brede Welvaart Drenthe en de meest recente cijfers vanuit de rMBW schetst het volgende beeld:
- Drenthe kent een hoge ervaren kwaliteit van leven, met sterke scores op woonomgeving, sociale cohesie, veiligheid en algehele levenskwaliteit.
- De trend is positief. In vrijwel alle Drentse gemeenten verbeteren meer indicatoren dan dat ze verslechteren.
- Het niveau van brede welvaart blijft gemiddeld achter bij Nederland. Vooral op sociaal-economisch vlak en gezondheidsdomeinen zien we ruimte voor verbetering.
- Demografische ontwikkelingen zijn bepalend voor de komende decennia. De toenemende vergrijzing, ontgroening en groei van eenpersoonshuishoudens zetten druk op voorzieningen, arbeidsmarkt en zorg.
- Regionale verschillen binnen de provincie zijn groot en structureel. Vooral Zuidoost-Drenthe kent structurele uitdagingen, terwijl andere gemeenten juist duidelijk bovengemiddeld presteren.
- De toekomstige brede welvaart staat onder druk door zorgen over leefbaarheid, woningmarkt, klimaat en samenleven.
