Toelichting op de brede welvaart thema’s
Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven in het hier en nu en de mate waarin deze ten koste gaat van die van latere generaties of die van mensen elders in de wereld. Om de brede welvaart in provincies en regio’s in kaart te brengen maken we gebruik van acht thema’s: welzijn, materiële welvaart, gezondheid, arbeid en vrije tijd, wonen, samenleving, veiligheid, en milieu. Deze thema’s zijn gebaseerd op de regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS. Voor de Brede Welvaart Monitor Drenthe vult Trendbureau Drenthe de set van indicatoren van het CBS per thema aan met indicatoren die relevant zijn voor onze regio.
Op deze pagina presenteren we een korte toelichting op de thema’s van brede welvaart, en welke indicatoren worden gebruikt in de Monitor Brede Welvaart Drenthe om elk thema meetbaar te maken.
Welzijn
Het welzijn en welbevinden van mensen is een belangrijk aspect van brede welvaart. Brede welvaart gaat immers over alles wat het leven ‘de moeite waard’ maakt. Welzijn is iets wat iedereen persoonlijk beleeft en gaat over de mate waarin men tevreden is met de eigen leefsituatie.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Welzijn:
- Tevredenheid met het leven
- Tevredenheid met vrije tijd
- Tevredenheid met cultuur- en sportaanbod
- Ervaren leefbaarheid (tevredenheid met leefbaarheid, ontwikkeling leefbaarheid en toekomstige leefbaarheid)
Materiële welvaart
Materiële welvaart gaat over de financiële situatie van mensen. Dit onderdeel van brede welvaart ligt het dichtst tegen de traditionele opvattingen van welvaart aan.
Hoewel welzijn en geluk niet enkel om geld draaien, biedt het hebben van inkomen wel een belangrijke basis. Het hebben van een passend inkomen is namelijk van belang om aan basisbehoeften te kunnen voldoen. Wanneer het inkomen voldoende en stabiel is, geeft dat meer zekerheid en autonomie in het leven.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Materiële welvaart:
- Tevredenheid financiële situatie
- BBP (bruto binnenlands product)
- Besteedbaar inkomen (mediaan besteedbaar inkomen)
- Lage inkomens (incl. kinderen in armoede)
- Bijstandsuitkeringen
- Moeite met rondkomen
- Huishoudens met geregistreerde problematische schulden
- Armoede van generatie op generatie
Gezondheid
Een gezonde bevolking is belangrijk voor brede welvaart, want met een gezonde bevolking draag je bij aan een duurzame samenleving. Mensen die in goede gezondheid leven ervaren over het algemeen een betere kwaliteit van leven, zijn zelfredzamer en doen minder (vaak) een beroep op de zorg. Daarentegen kan een slechtere gezondheid leiden tot verminderd welzijn en kan het gevolgen hebben voor onderwerpen als arbeid en vrije tijd.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Gezondheid:
- Ervaren gezondheid (incl. lichamelijke en psychische gezondheid)
- Ziekten, aandoeningen en psychische klachten (incl. langdurige ziekten of aandoeningen, en risico op angst of depressie)
- Leefstijl (overgewicht, beweegrichtlijn, roken, alcoholconsumptie)
- Levensverwachting (bij geboorte)
Arbeid en vrije tijd
Brede welvaart hangt voor veel mensen sterk af van het hebben van passend en betaald werk. Als meer mensen werken kan dat daarnaast tot meer economische groei leiden. Vooral in een context van ontgroening en vergrijzing is dat belangrijk om publieke voorzieningen zoals zorg, onderwijs en sociale zekerheid te behouden. Een goede aansluiting tussen de regionale arbeidsmarkt en het onderwijs is essentieel voor een sterke en vitale economie.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Arbeid en vrije tijd:
- Arbeidsparticipatie (netto arbeidsparticipatie)
- Banen en sectoren (aantal banen, werkgelegenheid sectoren, mobiliteit in sector zorg en welzijn, nieuwe bedrijven of vestigingen)
- Werkloosheid (werkloosheidspercentage en jeugdwerkloosheid)
- Tevredenheid met werk (tevredenheid met hoeveelheid beschikbaar werk, tevredenheid met werk of andere dagelijkse bezigheden)
- Startkwalificatie (incl. tevredenheid met opleidingskansen en laaggeletterdheid)
Wonen
Woontevredenheid vormt een belangrijk aspect van brede welvaart. Het gaat namelijk zowel om hoe, als de omgeving waarin mensen wonen. De woning zelf is erg bepalend voor de kwaliteit van leven. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de betaalbaarheid en beschikbaarheid van (passende) woningen. Naast de woning zelf is ook de woonomgeving van belang. De nabijheid van voorzieningen en de kwaliteit van de woonomgeving kan sterk verschillen tussen woonlocaties.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Wonen:
- Tevredenheid met woning
- Tevredenheid woonomgeving (incl. paden en groenvoorziening)
- Bereikbaarheid (Afstand tot voorzieningen, tevredenheid met de bereikbaarheid voorzieningen, tevredenheid over mobiliteit)
- De woningmarkt (Woningvoorraad, WOZ-waarde)
Samenleving
Een sterke sociale samenhang is essentieel voor een goed functionerende samenleving en draagt bij aan brede welvaart. Sociale samenhang heeft betrekking op hoe men zich ten opzichte van elkaar gedraagt en hoe men meedoet in de samenleving. Het gaat daarbij niet alleen om de relaties tussen mensen onderling, maar ook om het vertrouwen in maatschappelijke instituties, zoals de overheid en het rechtssysteem.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Samenleving:
- Sociale contacten en binding met de buurt (sociale contacten , tevredenheid sociaal leven, tevredenheid met sociale contacten, tevredenheid sociale omgang in de buurt, sociale samenhang)
- Eenzaamheid
- Sociaal vertrouwen (vertrouwen in anderen, ontwikkeling van polarisatie)
- Institutioneel en politiek vertrouwen ( vertrouwen in instituties, vertrouwen in lokale overheden en instituties, politieke betrokkenheid)
- Maatschappelijke participatie (vrijwilligerswerk, actief in verenigingsverband)
- Mantelzorg
Veiligheid
Veiligheid is de basis voor een leefbare omgeving; waar mensen prettig kunnen wonen, werken en recreëren. Niet alleen de criminaliteitscijfers, maar ook het gevoel van veiligheid is daarbij van groot belang: wie zich veilig voelt, is gelukkiger en meer betrokken bij zijn of haar buurt. Aan de andere kant kan een (gevoelsmatige) onveilige omgeving leiden tot minder verbondenheid en een lagere levenskwaliteit.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Veiligheid:
- Misdrijven (geregistreerde misdrijven, slachtofferschap traditionele criminaliteit, slachtofferschap cybercriminaliteit, aantal ondervonden delicten)
- Overlast en waardering veiligheid in woonbuurt (ervaren overlast)
- Veiligheidsbeleving (tevredenheid met veiligheid, perceptie ontwikkeling criminaliteit afgelopen 12 maanden, veiligheidsbeleving in de buurt)
- Respectloos gedrag en discriminatie (ervaren discriminatie)
Milieu
Een schone en aantrekkelijke woonomgeving speelt een belangrijke rol in de brede welvaart. We zijn immers afhankelijk van ons milieu om een gezond leven te kunnen leiden. Bovendien heeft het milieu invloed op de mate waarin mensen zich thuis voelen en betrokken zijn bij hun omgeving. Voldoende ruimte, natuur en schone lucht dragen hieraan bij.
De volgende indicatoren vallen onder het thema Milieu:
- Waardering landschap (incl. tevredenheid groen en natuur in de omgeving, en ontwikkeling landschap)
- Natuur- en bosgebieden (oppervlakte natuur- en bosgebied, natuur per inwoner, afstand tot openbaar groen)
- Zwemwater, hitte en wateroverlast (kwaliteit zwemwater, hittestress, wateroverlast)
- Emissies van fijnstof en broeikasgas (fijnstof emissies, broeikasgasemissies per inwoner, tevredenheid met milieukwaliteit)
- Energietransitie (energieverbruik gas en elektra, percentage woningen met geregistreerd energielabel, aandeel zonnestroom, energiearmoede indicator)
