Ontwikkeling (langdurig) lage inkomens

Ontwikkelingen in (langdurig) laag inkomen

Er is sprake van armoede wanneer iemand gedurende langere tijd niet de middelen heeft om te kunnen beschikken over de goederen en voorzieningen die in de samenleving als minimaal noodzakelijk gelden (SCP 2018). Bijvoorbeeld wanneer iemand onvoldoende inkomen heeft voor voeding of een goede woning. Mensen met een laag inkomen lopen een hoog risico op armoede, zeker als de situatie langere tijd voortduurt.

Wat is armoede?

Om te bepalen welke huishoudens arm zijn, hanteert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de lage-inkomensgrens. In 2019 lag deze grens op € 1.090 voor een alleenstaande. Het gaat hier om het bedrag dat een eenpersoonshuishouden te besteden heeft na aftrek van belastingen en premies. Voor een koppel zonder kinderen is dat €1.530 en voor een koppel met twee minderjarige kinderen was dat € 2.080 (CBS 2019). Het CBS maakt onderscheid tussen huishoudens met een laag inkomen (tenminste een jaar) en huishoudens met een langdurig laag inkomen (tenminste vier jaar). Soms worden er ook andere inkomensgrenzen gebruikt om te bepalen welke huishoudens een laag inkomen hebben, zie ook criteria voor armoede.

Studentenhuishoudens en bewoners van instellingen, inrichtingen en tehuizen worden door het CBS buiten beschouwing gelaten. De bedragen worden jaarlijks aangepast aan ontwikkelingen van prijzen. Hierdoor is de lage inkomensgrens goed bruikbaar om vergelijkingen te maken over een langere periode. De meest recente data zijn uit 2019.

In Drenthe wonen in verhouding minder mensen met een laag inkomen dan in Nederland

Ongeveer 14.700 huishoudens in de provincie Drenthe leefden in 2019 onder de lage inkomensgrens. Dat is 6,9% van het totale aantal huishoudens. In Nederland was dit 7,7%. In 2019 moesten 6.200 huishoudens in Drenthe ten minste vier jaar op rij rondkomen van een laag inkomen; dat komt neer op 3% van alle huishoudens. Het aandeel huishoudens in Nederland dat langdurig in armoede leeft, lag iets hoger (3,4%).

In 2014 had nog respectievelijk 2,3% (Drenthe) en 2,7% (Nederland) van de huishoudens een langdurig laag inkomen. De toename komt voornamelijk doordat meer huishoudens langdurig afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering (CBS 2018).

Hoogste risico op armoede in Assen en Emmen

Een landelijke vergelijking van het CBS (2018) laat zien dat vooral in grotere gemeenten relatief veel huishoudens met een hoger risico op armoede wonen. Dit zien we ook terug in Drenthe. De gemeenten Assen en Emmen hebben hier het grootste aandeel huishoudens met een laag inkomen, in beide gemeenten is dit 8,5%. Dit zijn de huishoudens die in 2019 één jaar of langer onder de lage-inkomensgrens leven.

In deze gemeenten zien we ook de meeste huishoudens die langdurig moeten rondkomen van een laag inkomen. Van alle huishoudens in Assen leeft 4,1% al minstens vier jaar van een inkomen onder de lage inkomensgrens, in Emmen is dat 3,9%.

In de gemeenten De Wolden, Westerveld en Tynaarlo wonen naar verhouding de minste huishoudens met risico op armoede. Het aandeel huishoudens met een laag inkomen ligt rond de 5% en met een langdurig laag inkomen op minder dan 2%.

Aandeel huishoudens met langdurig laag inkomen neemt toe

Wanneer we het aandeel huishoudens met een laag inkomen door de tijd bekijken dan zien we een wat fluctuerend beeld. Van 2011 tot 2013 neemt in alle gemeenten het aantal huishoudens toe dat rond moet komen van een laag inkomen. Deze trend is waarschijnlijk grotendeels te wijden aan de gevolgen van de economische crisis. In 2014 herstelde de economie in Nederland zich en zien we een daling van het aandeel huishoudens met een laag inkomen in vrijwel alle gemeenten. Na 2016 lijkt deze daling in de meeste gemeenten af te zwakken. Opvallend is de toename in het aandeel huishoudens met een laag inkomen in Meppel. Tussen 2016 en 2018 is dit aandeel met 0,8 procentpunten toegenomen. Tussen 2018 en 2019 heeft deze stijging zich niet doorgezet. Net als in de meeste andere Drentse gemeenten is ook hier het aandeel huishoudens met een laag inkomen lichtelijk afgenomen.

In tegenstelling tot de bovengenoemde daling met betrekking tot het aandeel huishoudens met een laag inkomen, is het wat betreft langdurig lage inkomens somberder gesteld. Behalve in drie gemeenten waar het aandeel langdurige lage inkomens gelijk bleef of afnam, nam het in de overige negen gemeenten toe. Dit is over het algemeen een voortzetting van de trend die voor veel gemeenten zichtbaar is vanaf 2014, het eerste jaartal waarvoor data beschikbaar is. In alle gemeenten in Drenthe ligt het aandeel huishoudens dat langdurig moet rondkomen van een laag inkomen in 2019 hoger dan in 2014. Mensen die leven van een bijstandsuitkering verkeren relatief vaker in een situatie van langdurige armoede (zie ook risicogroepen voor armoede).

Medewerker

Jessy Snip

Onderzoeker

Betrokken medewerkers

Marian Feitsma

Marian Feitsma

onderzoeker-adviseur

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter
Jessy Snip

Jessy Snip

Onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Armoede

Handreiking voor beleid en ondersteuning bij generatiearmoede in nieuw feitenblad

Armoede

Lancering korte film over laaggeletterdheid in combinatie met schulden

Armoede

Dienstverlening voor mensen in armoede en schulden kan effectiever

Heel wat organisaties bieden dienstverlening voor mensen in armoede of schulden. Vaak helpt de dienstverlening haar cliënten vooruit, maar niet zelden brengt ze frustratie of zelfs nieuwe problemen mee. Het onderzoek '50 stemmen van mensen in armoede of schulden' liet dit begin 2020 al zien op basis van 50 interviews. Uit bijna alle reacties op he

Armoede

Armoedecijfers in beeld per gemeente

In Nederland moet bijna één op de tien huishoudens rondkomen van een laag inkomen. In Noord-Nederland zijn er relatief veel huishoudens met een laag inkomen. Mensen met een laag inkomen lopen een hoog risico op armoede, zeker als de situatie langere tijd voortduurt. Daarom is het belangrijk om inzicht te hebben in deze cijfers. Hoeveel procent va

Armoede

Nieuw feitenblad over doorbreken generatie-armoede

Generatie-armoede is een taai vraagstuk. Nieuwe generaties uit arme families hebben een grotere kans om ook arm te worden. De RUG, Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe brachten de mechanismen hierachter in beeld. Ook is onderzocht waaraan interventies moeten voldoen. In samenwerking met de RUG bundelden Sociaal Planbureau Groningen

Publicaties

Armoede

Feitenblad Diversiteit in generatiearmoede

Armoede

Kleine ondernemers zinken door corona weg in schuldenmoeras. Hulp van de overheid is lastig te krijgen // DvhN

Armoede

Online conferentie over armoede en laaggeletterdheid