Veiligheid

In het kort

• In Drenthe is de veiligheid over het algemeen goed te noemen. In het verkeer voelen Drenten zich relatief het vaakst onveilig.
• De criminaliteitscijfers zijn laag. Geweldsmisdrijven en ernstige criminaliteit komen relatief weinig voor en de meeste inwoners ervaren hun woonomgeving als veilig.
• Gemiddeld waarderen Drenten de veiligheid in de buurt met een hoog rapportcijfer (7,9).
• 7% van de Drenten geeft aan zich het afgelopen jaar gediscrimineerd te hebben gevoeld, vooral op straat of op de werkplek. Ook relatief veel jongeren (12-18 jaar) zien discriminatie of pestgedrag, met name online of op school.

Geregistreerde criminaliteit stabiel

Politieregistraties zijn de meest gebruikte cijfers om inzicht te krijgen in de omvang en ontwikkeling van de criminaliteit. In 2023 registreerde de politie in Drenthe meer dan 16.700 misdrijven, wat neerkomt op 33 misdrijven per 1.000 inwoners, wat fors minder is dan het landelijk gemiddelde (45 misdrijven per 1.000 inwoners). Vermogensdelicten, zoals diefstal en inbraak, vormen de grootste categorie en zijn goed voor 54% van de geregistreerde misdrijven.

Het aantal misdrijven in Drenthe is, na Friesland, het laagste van Nederland. Het aantal misdrijven daalde in Drenthe, net als landelijk, vooral tussen 2013 en 2018, sindsdien blijft het aantal redelijk stabiel. Deze daling is zichtbaar bij vrijwel alle typen misdrijven. Een daling van de geregistreerde criminaliteit betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat er minder criminaliteit voorkomt.

In de gemeente Assen ligt het aantal geregistreerde misdrijven per hoofd van de bevolking met 54 per 1.000 inwoners aanzienlijk hoger dan in de andere gemeenten in de provincie. Dit past in het landelijke beeld van hogere criminaliteitscijfers in stedelijke gebieden ten opzichte van plattelandsgebieden. De gemeenten met de minste geregistreerde misdrijven zijn Westerveld en De Wolden, met beide 19 misdrijven per 1.000 inwoners.

Online criminaliteit stabiliseert, offline criminaliteit laat lichte stijging zien

In 2023 was 15% van de inwoners van Drenthe slachtoffer van traditionele criminaliteit, zoals geweld, inbraak, diefstal en vernieling. Dat is, na provincie Zeeland, het laagste percentage van Nederland. Landelijk was 20% slachtoffer. In vergelijking met 2021, toen 13% van de inwoners slachtoffer was van een misdrijf, is er een lichte stijging.

Omgerekend naar ‘het aantal ondervonden delicten’ (één persoon kan slachtoffer zijn van meerdere delicten) gaat het in 2023 om 28 delicten per 100 inwoners, tegenover 24 in 2021. Dit betekent dat meer mensen een delict hebben ondervonden.

Bij online criminaliteit zien we een ander beeld. Ondanks de toenemende digitalisering was het percentage inwoners dat slachtoffer was van cybercriminaliteit in Drenthe, zoals hacking, online oplichting en fraude, met 15% vergelijkbaar aan het landelijk niveau (16%).

De minderheid van de slachtoffers is bereid om aangifte te doen. In 2023 was ongeveer 30% van de slachtoffers in Drenthe bereid aangifte te doen van traditionele criminaliteit; landelijk was dit 32%.

Verkeer grootste bron van overlast in woonbuurt

Hoe mensen de overlast en veiligheid in de directe woonomgeving waarderen is bepalend voor de brede welvaart in het gebied. Overlast kan het dagelijkse leven in de woonbuurt aanzienlijk verstoren.

In 2023 gaf ruim een derde van de Drenten van 15 jaar en ouder aan in de buurt veel overlast te ervaren (36%). Bewoners kunnen last hebben van verschillende vormen van overlast, zoals verkeersoverlast, fysieke verloedering, sociale overlast en milieuoverlast. In 2023 was verkeersoverlast de meest voorkomende vorm van overlast onder inwoners in Drenthe, met name door ‘te hard rijden’ en ‘parkeeroverlast’. Maar liefst 26% van de inwoners ervoer vaak overlast van één of meer vormen van verkeersoverlast, terwijl 14% vaak last had van fysieke verloedering en 8% van sociale overlast en milieuoverlast.

Over het algemeen ervaren inwoners van verstedelijkte gebieden meer buurtoverlast dan bewoners van plattelandsgebieden.

Waardering voor veiligheid in woonbuurt

Ondanks de ervaren overlast in de buurt zijn de meeste Drenten tevreden over de veiligheid in hun woonomgeving. Gemiddeld geven zij de veiligheid in de buurt een rapportcijfer van 7,9.

Naast een rapportcijfer voor de veiligheid in de woonbuurt vroegen we het Drents Panel naar hun perceptie van criminaliteit in de wijk. Bijna de helft van de panelleden schat in dat de criminaliteit in de buurt in de afgelopen 12 maanden gelijk bleef (48%). 15% van de ondervraagden denkt dat de criminaliteit in hun buurt in het afgelopen jaar toenam. Slechts 2% van de ondervraagden geeft aan te denken dat de criminaliteit het afgelopen jaar afnam.

Eén op tien Drenten voelt zich wel eens onveilig in de buurt

Ongeveer één op de tien Drenten (11%) voelt zich desondanks wel eens onveilig in de eigen buurt, wat lager ligt dan het landelijk gemiddelde (15%). In 2023 steeg het aandeel inwoners dat zich soms onveilig voelt licht ten opzichte van 2021 (9%). Het percentage mensen dat aangeeft zich vaak onveilig te voelen, blijft echter stabiel laag, met ongeveer 2% in 2023 (in 2021 was dit 1%).

Het Drents Panel is in 2024 gevraagd naar veiligheidsbeleving. Veiligheidsbeleving is niet overal en voor iedereen gelijk. In het verkeer voelen Drenten zich relatief het vaakst onveilig. Verdiepende analyses onder het Drents Panel laten zien dat jongvolwassenen (18 tot en met 34 jaar) zich in het algemeen vaker onveilig voelen dan oudere leeftijdsgroepen. Ook voelen vrouwen zich iets vaker onveilig dan mannen.

Ongeveer één op tien Drenten voelde zich gediscrimineerd

Uit de landelijke veiligheidsmonitor wordt duidelijk dat 7% van de Drenten zich in 2023 gediscrimineerd voelde. Dat is minder dan het landelijk gemiddeld (11%), en gelijk aan 2021. Dit komt overeen met het Drents Panel, waarin 9% van de Drenten aangeeft discriminatie te hebben ervaren. Uit dit onderzoek blijkt dat Drenten het vaakst discriminatie ervaren op straat of in de werkomgeving.

Ervaringen met discriminatie worden vooral gedeeld met familie en vrienden, minder met instanties. Landelijk meldde circa 11% van de mensen die zich gediscrimineerd voelden dit bij één of meer instanties. In Drenthe ligt dit rond de 14%. De meest genoemde reden om geen melding van discriminatie te doen, zowel in Drenthe als landelijk, is “dat het toch niets helpt”.

Veel jongeren zien en ervaren pestgedrag en discriminatie

In het voorjaar van 2024 deden we onder het Drents en Groninger Jeugdpanel onderzoek naar pesten en discriminatie. Uit dit onderzoek blijkt dat veel jongeren in Drenthe en Groningen discriminatie en pestgedrag zien of ervaren, maar dat men er relatief weinig over praat. Het onderzoek laat zien dat 86% van de jongeren van 12 tot en met 18 jaar wel eens pestgedrag ziet op school en 52% wel eens discriminatie ziet op school.

Ook blijkt uit het onderzoek dat veel jongeren niet weten wat ze moeten doen als ze met pestgedrag of discriminatie te maken krijgen, met wie ze erover kunnen praten of waar ze het kunnen melden. Van alle jongeren zegt één op de zes dat ze een officiële melding zouden willen maken als zij discriminatie ervaren. Jongeren geven daarbij aan dat het belangrijk is dat melden anoniem kan en dat er actie ondernomen wordt na een melding.

Meer informatie en inzichten

Meer weten over veiligheid in de provincie Groningen? Bekijk of download de Monitor Brede Welvaart Groningen 2024 (PDF) voor meer informatie en inzichten, zoals bijvoorbeeld de uitdagingen met betrekking tot het versterken van de brede welvaart in Groningen.

Verantwoording indicatoren

In de regionale Monitor Brede Welvaart (rMBW) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wordt Veiligheid gemeten met drie indicatoren:

• Het aantal geregistreerde misdrijven;
• Het aantal ondervonden delicten;
• Hoe vaak mensen zich onveilig voelen in de buurt.

De veiligheidsbeleving is in de rMBW niet voor alle gemeenten beschikbaar. Deze vraag is daarom ook aan het Groninger Panel gesteld. Daarnaast vullen we de monitor aan met cijfers over slachtofferschap, ervaren overlast en de perceptie van Groningers op de ontwikkeling van criminaliteit in de eigen woonomgeving. Dit jaar nemen we voor het eerst ook cijfers mee over respectloos gedrag en discriminatie.