Welzijn

In het kort

• Het gaat goed met het subjectief welzijn in Drenthe. Inwoners van Drenthe scoren over het algemeen hoog op tevredenheid met het leven.
• Bijna vier op de vijf Drenten is tevreden met de hoeveelheid vrije tijd die zij hebben. Ouderen zijn doorgaans veel tevredener met hun vrije tijd dan jongvolwassenen.
• Drenten zijn vaker tevreden met het sportaanbod dan het met culturele aanbod in de regio. Een deel van de inwoners mist sport- en/of cultuuraanbod in de regio.
• Inwoners vinden Drenthe een provincie waar het prettig leven is. De leefbaarheid wordt er gewaardeerd met een 8.
• De meeste inwoners zien de toekomst van hun dorp of wijk positief tegemoet.

Drenten veelal tevreden met het leven en hoeveelheid vrije tijd

De meeste Drenten zijn tevreden met het leven: bijna 9 op de 10 inwoners (86%) geven een 7 of hoger op hun tevredenheid met het leven. Dit is iets hoger dan in 2021 en 2022, maar wat lager dan de jaren daarvoor. De tevredenheid zakte naar beneden  in de coronajaren en herstelde daarna voorzichtig. Hetzelfde patroon is zichtbaar voor Nederland als geheel. Drenthe staat hiermee op plek 3 van alle provincies, vlak achter Friesland (87%) en Utrecht (86%).

Binnen Drenthe zijn er wel  regionale verschillen. Op gemeenteniveau is de tevredenheid over het leven in 2023 het hoogst in de gemeente Aa en Hunze (89%) en De Wolden (88%). In de gemeente Assen (85%) en Emmen (84%) ligt deze tevredenheid wat lager, maar wel op of net boven het landelijk gemiddelde (84%).

Bijna vier op de vijf Drenten geeft aan dat zij tevreden zijn met de hoeveelheid vrije tijd die ze hebben (78%). Dit is iets lager dan in de coronajaren, maar vergelijkbaar of hoger dan de periode daarvoor. Met 78% staat Drenthe bovenaan de ranglijst van alle provincies en scoort dan ook boven het Nederlandse gemiddelde (74%).

Wel zijn er regionale verschillen waar te nemen op dit vlak. Zo zijn inwoners van de gemeente Emmen (83%) in 2023 over het algemeen het vaakst tevreden met hun vrije tijd, gevolgd door inwoners van Noordenveld (80%). Inwoners van de gemeente Midden-Drenthe (71%) waren iets minder tevreden met hun hoeveelheid vrije tijd.

Jongvolwassenen en mensen met een lager inkomen zijn minder tevreden

Het Drents Panel is in 2024 gevraagd naar de tevredenheid met het leven; zij gaven het leven gemiddeld een 8. Het aantal volwassenen dat het eigen leven een 7 of hoger geeft is 94%. Slechts 2% geeft zijn of haar leven een onvoldoende. Niet alle Drenten zijn even tevreden met het leven. We zien dat dit deels afhankelijk is van persoonlijke achtergrondfactoren, zoals leeftijd, gezondheid, woonplek of inkomen. Met name het welzijn van jongeren en jongvolwassenen staat onder druk. Dit komt waarschijnlijk door de toename van eenzaamheid, minder goede ervaren gezondheid en psychische gezondheidsklachten binnen deze groep.

De verminderde ervaren gezondheid zien we ook bij jongeren in Drenthe. Uit een uitvraag onder het Jeugdpanel in Drenthe en Groningen blijkt dat bijna de helft van de jongeren van 12-18 jaar mentale problemen ziet bij leeftijdsgenoten en een derde hier zelf last van heeft (gehad).

Bijna één op de tien inwoners is ontevreden over het culturele aanbod

Het Drents Panel is in 2024 bevraagd over de tevredenheid met het culturele aanbod in de omgeving. Iets meer dan de helft (52%) gaf aan hiermee (zeer) tevreden te zijn tegenover iets minder dan één op de tien (9%) die aangaf (zeer) ontevreden te zijn.

Ruim één op de vier (27%) inwoners in de leeftijdscategorie 18-34 jaar geeft aan sport en/of cultureel aanbod te missen. Dit percentage neemt af naarmate de leeftijd van de respondenten stijgt. Zo geeft in de groep 75 jaar of ouder slechts één op de tien inwoners (11%) aan aanbod in dit segment te missen.

Regionaal zijn er duidelijke verschillen waar te nemen, wat niet geheel verrassend is, gezien de concentratie van cultuur in stedelijke gebieden. Zo is men in Assen en Noordenveld veruit het meest tevreden met het culturele aanbod. Hier geeft meer dan 70% van de inwoners aan (zeer) tevreden te zijn. Ook in Meppel zijn mensen relatief tevreden. In de gemeente Coevorden zijn de inwoners het minst tevreden; 39% van de inwoners geeft aan (zeer) tevreden te zijn.

Voornamelijk Drenten uit landelijke gebieden geven aan ver te moeten reizen voor cultuur. Een enkeling vindt het gehele noordelijke aanbod ontoereikend en stelt dat bepaalde voorzieningen alleen in het westen van het land te vinden zijn. Panelleden noemen afstand en betaalbaarheid als beperkende factoren om deel te nemen aan cultuur.

In Noordenveld en Meppel meeste inwoners (zeer) tevreden met sportaanbod

70% van Drenten geeft aan (zeer) tevreden te zijn met het sportaanbod in de omgeving. Binnen de provincie zien we echter wel regionale verschillen. Zo zijn de meeste inwoners van de gemeente Noordenveld en Meppel (zeer) tevreden met het sportaanbod. Ook in de gemeente Assen en Emmen is driekwart van de inwoners (zeer) tevreden met het aanbod. De tevredenheid ligt het laagst in Borger-Odoorn en Coevorden.

Inwoners geven aan dat met name in de dorpen weinig sportvoorzieningen zijn en dat het reizen een beperkende factor is om deel te kunnen nemen aan sport. Ook benoemt men met enige regelmaat de betaalbaarheid als belemmerende factor. Daarnaast geven inwoners aan dat sport niet altijd even toegankelijk is voor elke doelgroep. Vooral specifieke voorzieningen ontbreken voor kinderen/jongeren, ouderen en mensen met een beperking.

Tevredenheid leefbaarheid onverminderd hoog

Leefbaarheid gaat over alles wat te maken heeft met aangenaam wonen, werken en leven van inwoners in de eigen omgeving.

Drenten zijn positief over de leefbaarheid in hun woonomgeving. In termen van een rapportcijfer gaven Drentse panelleden de leefbaarheid van hun woonbuurt in 2024 gemiddeld een 8. Dit cijfer is al jaren stabiel. Landelijk ligt het rapportcijfer voor de leefbaarheid op een 7,6. De provincie Drenthe behoort tot de gebieden die het relatief beter doen wat betreft leefbaarheid. Dit komt mogelijk door het landelijk karakter van de provincie.

De Drentse gemeenten liggen dicht bij elkaar als het gaat om de waardering van de leefbaarheid. We zien wel dat de gemeenten in het noorden van de provincie wat hoger scoren dan de zuidelijke gemeenten. Verder zien we in Drenthe dat jongvolwassenen (18-34 jaar) gemiddeld een lager cijfer geven dan de oudere leeftijdscategorieën.

Ervaren leefbaarheid grotendeels gelijk gebleven

Als Drentse panelleden terugkijken op de afgelopen 12 maanden, vinden de meeste mensen dat de leefbaarheid in hun dorp of wijk gelijk bleef (80%). Een kleine groep ervaarde juist vooruitgang van de leefbaarheid (5%). De groep mensen die achteruitgang van de leefomgeving ervaart nam af. In 2024 geeft 15% van de inwoners aan dat de leefbaarheid de afgelopen 12 maanden (sterk) achteruit ging. In 2022 gold dit nog voor 20% van de inwoners.

Ruim één op de vijf inwoners ziet de toekomst van dorp of wijk positief tegemoet

Ruim één op de vijf Drenten ziet de toekomst van eigen dorp of wijk zonnig tegemoet (20%). In 2022 lag dit nog op 15%. Het aandeel mensen dat zich zorgen maakt over de toekomst is 11%. Dat is een behoorlijke daling sinds 2022. Toen maakte 20% zich zorgen. Mogelijk heeft deze verschuiving te maken met de coronajaren die achter ons liggen. In deze periode was er veel sociale onrust en onzekerheid  onder de bevolking.

Niet alle Drenten zien de toekomst van hun dorp of wijk even zonnig tegemoet. Zo ziet een kwart van de inwoners van de gemeenten De Wolden, Aa en Hunze en Assen de toekomst zonnig tegemoet. Dat ligt aanzienlijk lager in de gemeenten Borger-Odoorn, Emmen en Meppel. Ook zien we dat mensen met meer inkomen de toekomst van dorp of wijk positiever tegemoet zien dan mensen met een laag inkomen. Ook geldt, gemiddeld genomen, dat hoe ouder men is, hoe minder zonnig men de toekomst tegemoet ziet.

Wat is er nodig voor toekomstige leefbaarheid in dorp of wijk?

De leden van het Drents Panel geven uiteenlopende suggesties om de Drentse dorpen en wijken in de toekomst leefbaar te houden. Overkoepelende thema’s zijn het behouden van voorzieningen, zoals scholen, dorpshuizen en winkels, en het verbeteren van de infrastructuur, onder andere door een goed openbaar vervoersnetwerk en betere verkeersveiligheid. Ook roepen de mensen op om voldoende  passende en betaalbare woningen te creëren voor starters, jonge gezinnen en senioren.

Meer informatie en inzichten

Meer weten over Welzijn in de provincie Drenthe? Bekijk of download hier de Monitor Brede Welvaart Drenthe 2024 (PDF) voor meer informatie en inzichten, zoals bijvoorbeeld de uitdagingen met betrekking tot het versterken van de brede welvaart in Drenthe.

Verantwoording indicatoren

In de regionale Monitor Brede Welvaart (rMBW) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wordt het welzijn in Drenthe gemeten met de mate waarin men tevreden is met het leven en de tevredenheid met vrije tijd. We vullen deze indicatoren aan met regionale inzichten vanuit het Drents Panel. We kijken naar de tevredenheid met het aanbod van sport en culturele voorzieningen. Ook voegen we de ervaren leefbaarheid toe; hoe waardeert men de leefbaarheid in eigen dorp of wijk en wat zijn de verwachtingen voor de toekomstige leefbaarheid?